الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Η ιστορία των κοινωνιών δεν διαβάζεται μόνο με γεωπολιτικούς ή γεωστρατηγικούς όρους. Οι μεγάλοι λόγιοι του Ισλάμ πάντοτε τόνιζαν ότι τα εξωτερικά γεγονότα αποτελούν αντανάκλαση μιας εσωτερικής κατάστασης. Οι ήττες και η επικράτηση των εχθρών δεν εμφανίζονται τυχαία, αλλά αποτελούν κανόνα που συνδέεται με την πνευματική κατάσταση των ίδιων των ανθρώπων.
Ο Ίμπν Ταημία رحمه الله, αναφερόμενος στην περίοδο των Τατάρων και στα γεγονότα που οδήγησαν στην εισβολή τους στις χώρες των Μουσουλμάνων, γράφει το εξής:
«من أسباب دخول الكفار ديار المسلمين ظهور الإلحاد والنفاق والبدع.»
«Από τις αιτίες της εισβολής και της επικράτησης των άπιστων στις χώρες των Μουσουλμάνων είναι η εμφάνιση του ιλχάντ, δηλαδή της αθεΐας και της άρνησης του Αλλάχ, της υποκρισίας και των νεωτερισμών (αιρέσεων).» {Μάτζμού αλ Φατάουα, τόμος 13, σελίδα 180}
Η θεολογική αυτή διάγνωση προκύπτει από το Κοράνι και τα αυθεντικά αχαντίθ. Ο Ίμπν Ταημία رحمه الله δεν ερμηνεύει την καταστροφή της Βαγδάτης μόνο ως στρατιωτική ή γεωπολιτική αποτυχία, αλλά ως αποτέλεσμα μιας βαθύτερης εσωτερικής αποσύνθεσης της κοινωνίας.
Όταν ο Ίμπν Ταημία رحمه الله μιλά για ιλχάντ, δεν περιορίζεται μόνο στη γνωστή μορφή της αθεΐας. Το ιλχάντ περιλαμβάνει κάθε μορφή απόκλισης που αλλοιώνει την πίστη, φιλοσοφικές επιρροές που υπονομεύουν το Ταουχίντ, ιδεολογίες που τοποθετούν τον ανθρώπινο νου πάνω από τον αποκεκαλυμμένο λόγο. Η υποκρισία, το νιφάκ, αποτελεί ακόμη πιο επικίνδυνο φαινόμενο, διότι διαβρώνει εκ των έσω. Ο υποκριτής δεν πολεμά φανερά, αλλά αποδυναμώνει την κοινωνία από μέσα, αλλοιώνοντας τις προθέσεις, απονευρώνοντας τη βούληση και σπέρνοντας σύγχυση.
Οι θεολογικοί νεωτερισμοί, αυτό που αποκαλείται μπίνταα, δεν είναι απλές κακοδοξίες. Αποτελούν απόκλιση από τη μεθοδολογία της αποκάλυψης, απομάκρυνση από τη ξεκάθαρη Σούννα, υποκατάσταση της θεϊκής καθοδήγησης με ανθρώπινες επινοήσεις. Όταν η μπίνταα εξαπλώνεται, η Σούννα αποδυναμώνεται και μαζί της αποδυναμώνεται και η θεϊκή προστασία προς την κοινωνία.
Ο Ύψιστος ξεκαθαρίζει στο Κοράνι ότι η κατάσταση των λαών δεν αλλάζει αν δεν αλλάξουν πρώτα οι ίδιοι. «Ο Αλλάχ δεν αλλάζει την κατάσταση ενός λαού μέχρι να αλλάξουν ό,τι υπάρχει μέσα τους» {Κοράνι 13:11}. Αυτόν τον κανόνα περιγράφει ο Ίμπν Ταημία رحمه الله. Όταν η πίστη αλλοιώνεται, όταν η υπακοή αποδυναμώνεται, όταν η Σούννα εγκαταλείπεται, τότε αφαιρείται η θεϊκή στήριξη και οι εχθροί αποκτούν πρόσβαση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δοκιμασία αποτελεί τιμωρία, αλλά ότι η πνευματική κατάσταση μιας κοινωνίας έχει άμεσο αντίκτυπο στη συλλογική της πορεία. Οι λόγιοι του Ισλάμ δεν αντιμετώπισαν ποτέ την πολιτική ή κοινωνική κατάρρευση αποκομμένη από την πνευματική παρακμή.
Το φαινόμενο αυτό δεν αφορά μόνο μια συγκεκριμένη εποχή. Κάθε κοινωνία που απομακρύνεται από τη θεολογική της ισορροπία, που υποβαθμίζει την πίστη, που εξωραΐζει την απόκλιση στο όνομα της προόδου και εγκαταλείπει τις σταθερές της αποκάλυψης στο όνομα της προσαρμογής, οδηγείται σταδιακά σε εσωτερική αποδυνάμωση.
Το πρόβλημα επομένως δεν είναι μόνο εξωτερικό, ούτε λύνεται μόνο με γεωπολιτικά συνθήματα ή στρατηγικές. Η ρίζα βρίσκεται στην καρδιά, στη θεολογία, στη σχέση του ανθρώπου με τον Δημιουργό. Όποιος επιδιώκει πραγματική ανάταση μιας κοινωνίας οφείλει πρώτα να επιστρέψει στο Ταουχίντ, στη Σούννα, στην ειλικρίνεια της πίστης και στην καθαρότητα της μεθοδολογίας των ενάρετων προκατόχων. Χωρίς αυτή την εσωτερική διόρθωση, κάθε εξωτερική προσπάθεια παραμένει επιφανειακή.