الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Στην ανθρώπινη εμπειρία τα συναισθήματα παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς και των αποφάσεων. Ο θυμός, η απογοήτευση και η ανυπομονησία είναι ιδιαίτερα ισχυρά συναισθήματα που συχνά οδηγούν σε παρορμητικές πράξεις τις οποίες ο άνθρωπος μπορεί αργότερα να μετανιώσει. Μέσα από την Κορανική διδασκαλία, βρίσκουμε καθοδήγηση σχετικά με το πώς αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να επηρεάσουν τις προσευχές μας και τη σχέση μας με τον Ύψιστο. Στο άρθρο που ακολουθεί εξετάζεται η ισλαμική προσέγγιση στην ανθρώπινη ανυπομονησία, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της προσευχής και αναδεικνύει το έλεος του Αλλάχ του Παντοδυνάμου στην απάντηση Του στις προσευχές μας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για εμάς.
Το Κοράνι περιγράφει τη φύση των ανθρώπων ως εγγενώς ανυπόμονη και μερικές φορές με βιασύνη απότομη. Αυτή η τάση συχνά εκδηλώνεται κατά τις στιγμές θυμού, όταν ένα άτομο μπορεί παρορμητικά να επικαλεστεί βλάβη στον εαυτό του, στα παιδιά του ή στην περιουσία του. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την επίκληση για καταστροφή, απώλεια ή κατάρα σε στιγμές συναισθηματικής έντασης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι άνθρωποι μπορεί να μιλούν χωρίς να αντιλαμβάνονται τις συνέπειες των λόγων τους, επιδιώκοντας αυτές τις επιβλαβείς προσευχές με την ίδια ζέση που θα ζητούσαν ευλογίες ή επιτυχία.
Ο Αλλάχ ο Ύψιστος αναφέρεται σε αυτήν τη συμπεριφορά στο Κοράνι, όπου λέγεται:
وَلَوۡ يُعَجِّلُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ ٱلشَّرَّ ٱسۡتِعۡجَالَهُم بِٱلۡخَيۡرِ لَقُضِيَ إِلَيۡهِمۡ أَجَلُهُمۡۖ
«Αν ο Αλλάχ επίσπευδε για τους ανθρώπους το κακό (που σε μία κατάσταση θυμού επικαλέστηκαν), όπως επισπεύδει να ανταποκρίνεται στις επικλήσεις τους για το καλό, θα τους είχε φτάσει η καταστροφή τους» {Κοράνι 10:11}
Και στο εδάφιο που λέει:
وَيَدۡعُ ٱلۡإِنسَٰنُ بِٱلشَّرِّ دُعَآءَهُۥ بِٱلۡخَيۡرِۖ وَكَانَ ٱلۡإِنسَٰنُ عَجُولٗا
«Ο άνθρωπος (από την άγνοιά του, όταν θυμώσει) επικαλείται (τον Αλλάχ) για το κακό (εναντίον του εαυτού, των παιδιών ή της περιουσίας του), όπως επικαλείται για το καλό (δηλ. με τον ίδιο ζήλο και βιαστικά). Πράγματι, ο άνθρωπος (από τη φύση του) είναι πολύ βιαστικός» {Κοράνι 17:11}
Το εδάφιο υπογραμμίζει το γεγονός ότι, αν ο Ύψιστος απαντούσε στις επιβλαβείς προσευχές με την ίδια ταχύτητα που οι άνθρωποι συχνά επιθυμούν για καλά αποτελέσματα, οι συνέπειες θα ήταν καταστροφικές. Αναδεικνύει τη σοφία πίσω από την επιλεκτική απάντηση του Υψίστου στις προσευχές των ανθρώπων, όπου Εκείνος, με το έλεός Του, δεν πραγματοποιεί προσευχές που εκφράστηκαν εν βρασμώ θυμού ή ανυπομονησίας και που θα μπορούσαν τελικά να επιφέρουν βλάβη.
Το εδάφιο εξηγείται περαιτέρω από τα κλασσικά ταφσίρ (επεξηγήσεις του Κορανίου) των λογίων του Ισλάμ που παραθέτουν τις θέσεις των ενάρετων Μουσουλμάνων προκατόχων (Σάλαφ) Ιμπν Αμπάς, Μουτζάχιντ και Κατάντα. Οι σχολιαστές αναφέρουν ότι αυτός ο στίχος υπενθυμίζει τη σημασία του ελέγχου του θυμού και της συνειδητοποίησης του τι ζητούμε από τον Ύψιστο. Στις στιγμές θυμού, όταν οι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να μιλήσουν παρορμητικά, είναι το έλεος Του που εμποδίζει την εκπλήρωση αυτών των επιβλαβών προσευχών. Αντιθέτως, Εκείνος απαντά στο καλό που ζητούν οι άνθρωποι, παραμερίζοντας τις αρνητικές επικλήσεις που έγιναν σε στιγμές συναισθηματικής αναταραχής. {Ταφσίρ: Ίμπν Καθίρ, ΑσΣάαντι}
Μια σχετική διδασκαλία προέρχεται από ένα χαντίθ που συμβουλεύει τους πιστούς να μην προσεύχονται εναντίον του εαυτού τους ή της περιουσίας τους (βιαστικά, ανυπόμονα, με θυμό), διότι μπορεί να συμπέσουν με μια στιγμή που ο Θεός έχει ορίσει την αποδοχή προσευχών. Ο Προφήτης Μουχάμαντ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ προειδοποίησε ενάντια των αρνητικών (που γίνονται με συναισθηματική φόρτιση) επικλήσεων, διότι μπορεί άθελά τους να ζητήσουν σε μια στιγμή που ο Θεός απαντά στις προσευχές {Μούσλιμ,νο.3014}
Μια ιστορία που απεικονίζει την ανθρώπινη ανυπομονησία είναι αυτή του Προφήτη Αδάμ (ειρήνη σ’ αυτόν). Σύμφωνα με την ισλαμική παράδοση, όταν ο Αλλάχ ο Ύψιστος δημιούργησε τον Αδάμ και του έδωσε ζωή, το πνεύμα άρχισε από το κεφάλι του και κινήθηκε σταδιακά προς τα κάτω στο υπόλοιπο σώμα. Μόλις το πνεύμα έφτασε στον εγκέφαλό του, ο Αδάμ φτερνίστηκε και είπε, «Δόξα τον Αλλάχ.» (Αλ Χάμντουλιλα) Ο Ύψιστος τότε τον ευλόγησε λέγοντας, «Να σε ελεήσει ο Κύριός σου, Αδάμ.» يرحمك ربك يا آدم . Ωστόσο, καθώς το πνεύμα συνέχιζε μέσα από το σώμα του, ο Αδάμ άρχισε να θαυμάζει τον εαυτό του και προσπάθησε να σταθεί πριν το πνεύμα φτάσει στα πόδια του. Μην μπορώντας να σηκωθεί, παρακάλεσε τον Αλλάχ να επιταχύνει τη διαδικασία πριν έλθει η νύχτα. {Ταφσίρ Ίμπν Καθίρ}
Αυτή η ιστορία αποκαλύπτει την ανθρώπινη τάση προς την ανυπομονησία, ακόμα και σε στιγμές όπως η δημιουργία. Αποτελεί μια υπενθύμιση της φυσικής τάσης του ανθρώπου να επιθυμεί να ολοκληρώνονται τα πράγματα γρήγορα, ακόμα κι αν δεν είναι ακόμη πλήρως έτοιμα.
Παρά την ανυπομονησία και την τάση των ανθρώπων να κάνουν βιαστικά, επιβλαβή αιτήματα, το έλεος του Αλλάχ του Υψίστου υπερισχύει. Αντί να απαντά σε τέτοια αιτήματα, ο Παντοδύναμος παραχωρεί ό,τι είναι καλύτερο για τους δούλους Του, επιλέγοντας συχνά να αγνοεί τις αρνητικές προσευχές που γίνονται σε στιγμές αδυναμίας. Αυτή η σοφία του Κυρίου αντικατοπτρίζει ένα βαθύ επίπεδο ελέους και σοφίας, καθώς ο Ύψιστος κατανοεί τη φύση των ανθρώπινων συναισθημάτων και ανταποκρίνεται σε αυτά με τρόπους που τελικά οδηγούν στην ευημερία του ατόμου, ακόμα κι αν ο ίδιος δεν το αντιλαμβάνεται και πολλές φορές δεν το εκτιμά.
Το Κορανικό εδάφιο και οι διδασκαλίες του Προφήτη μας υπενθυμίζουν τη σημασία της επίγνωσης στην προσευχή. Ενθαρρύνουν τους πιστούς να αποφεύγουν να κάνουν βιαστικές δηλώσεις και προσευχές σε στιγμές θυμού, αναγνωρίζοντας ότι ο Αλλάχ γνωρίζει τι είναι καλύτερο για τη δημιουργία Του. Αυτή η σοφία αντικατοπτρίζει το έλεος Του, καθώς Εκείνος απαντά στις προσευχές των δούλων Του με τρόπο που ωφελεί τους ίδιους και οχι συμφωνα με τα παροδικά τους συναισθήματα.
Είναι σημαντικό ως Μουσουλμάνοι να καλλιεργούμε την υπομονή και την εμπιστοσύνη και να τα εναποθέτουμε στη σοφία του Αλλάχ, αναγνωρίζοντας ότι δεν είναι όλα όσα επιθυμούμε ή για τα οποία προσευχόμαστε προς το συμφέρον μας. Πάντα να θυμόμαστε ότι οι απαντήσεις του Αλλάχ είναι πάντα βασισμένες στη γνώση Του για το τι είναι καλύτερο για εμάς. Και ο Αλλάχ δεν αδικεί κανέναν αλλά ο άνθρωπος αδικεί τον εαυτό του.