الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Η καρδιά, στην Ισλαμική θεολογία, αποτελεί πολύ περισσότερα από ένα ζωτικό όργανο του σώματος. Είναι ο πυρήνας της πνευματικής μας κατάστασης και της σύνδεσής μας με τον Αλλάχ. Όπως το σώμα μας επηρεάζεται από φυσικές ασθένειες, έτσι και η καρδιά επηρεάζεται από πνευματικές ασθένειες, που διαμορφώνουν τη σχέση μας με την πίστη, την ηθική και τις πράξεις μας. Οι όροι «σκληρή καρδιά» και «μαλακιά καρδιά» αντιπροσωπεύουν, αντίστοιχα, την απομάκρυνση από τον δρόμο του Αλλάχ και την ευαισθησία που καλλιεργείται μέσω της υπακοής και της ενθύμησης. Η πνευματική υγεία της καρδιάς είναι κεντρική στη ζωή του κάθε Μουσουλμάνου, και η διατήρησή της απαιτεί προσπάθεια και αφοσίωση.
Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε τη σημασία της καρδιάς στην Ισλαμική θεώρηση, τους τρόπους με τους οποίους επηρεάζεται από τις πνευματικές καταστάσεις, και τις πρακτικές που μπορούν να τη διατηρήσουν υγιή και φωτισμένη. Με οδηγίες από το Κοράνι, τη Σούννα και τα λόγια των μεγάλων λογίων του Ισλάμ, θα δούμε πώς ο Μουσουλμάνος μπορεί να φροντίσει την καρδιά του και να αποφύγει τους πνευματικούς κινδύνους που την απειλούν.
Στην Ισλαμική ορολογία η λέξη «καρδιά» δεν σχετίζεται μόνο με το ζωτικό μας όργανο αλλά επίσης στέκεται ως αναφορά για την πνευματική μας κατάσταση. Για παράδειγμα, με τον όρο «σκληρή καρδιά» εννοούμε το άτομο που διαπράττει το απαγορευμένο δίχως τύψεις και μετάνοια. Ένα άτομο που αδιαφορεί/ξεχνά για τις υποχρεώσεις του και τις ευθύνες του απέναντι στην θρησκεία του, ενώ ο όρος «μαλακιά καρδιά» αναφέρεται στο άτομο που είναι συνειδητοποιημένο με τον Κύριο του. Πράττει το υποχρεωτικό, μένει μακριά από την αμαρτία και σε περίπτωση που αμαρτήσει μετανοεί και ζητά συχώρεση λόγω τύψεων.
Ο Αλλάμα Σέηχ Σάλιχ αλ Φαουζάν είπε:
«Από τους πόνους που μπορεί να αντιμετωπίσει η καρδιά είναι οι αρρώστιες. Αρρώστιες της καρδιάς, όχι φυσική αρρώστια αλλά πνευματική. Ο Αλλάχ είπε για τους υποκριτές:
فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا
«Στις καρδιές τους υπάρχει αρρώστια, γιαυτο και ο Αλλάχ τους αύξησε την αρρώστια τους» {Κοράνι 2:10}
Η αρρώστια των αμφιβολιών, της ασάφειας (λόγω αμφιβολίας και αστάθειας) και άλλων παρόμοιων (καταστάσεων) που αναιρούν το Ιμάν (πίστη) η το καθιστούν προβληματικό.
Γιαυτο λοιπόν η καρδιά αρρωσταίνει από την αστάθεια και τις αμφιβολίες. Όταν το άτομο αντιμετωπίζει (αυτήν την κατάσταση) με ενθύμηση (δίκρ) του Αλλάχ και με την υπακοή προς τον Αλλάχ, τότε ο Αλλάχ θα τον γιατρέψει. Και σε περίπτωση που εγκαταλείψει (την υπακοή και την ενθύμηση), τότε θα του χειροτερέψει την αρρώστια σε σημείο που θα τυφλωθεί (δεν θα είναι σε θέση να βλέπει την αλήθεια). Τύφλωση της καρδιάς, και αναζητάμε καταφύγιο στον Αλλάχ (Ο Αλλάχ να μας φυλάει από αυτές τις καταστάσεις).
فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى الْأَبْصَارُ وَلَٰكِن تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ
«Πράγματι, δεν τυφλώθηκαν τα μάτια τους, αλλά οι καρδιές τους τυφλώθηκαν που βρίσκονται στα στήθη» {Κοράνι 22:46}
Έπειτα, η αρρώστια χειροτερεύει σε σημείο που σφραγίζεται (η καρδιά), με αποτέλεσμα να μην εισέρχεται φως ούτε πίστη και αναποδογυρίζει. Αναζητάμε καταφύγιο στον Αλλάχ.
Γιαυτο ο Μουσουλμάνος είναι υποχρεωμένος να φροντίζει την καρδιά του με ενθύμηση του Αλλάχ, απαγγέλλοντας το Κοράνι και προστατεύοντας αυτά που Αλλάχ έχει ορίσει για εμάς, όπως τις πέντε καθημερινές προσευχές. Και αυτό (οι προσευχές) είναι το πιο σημαντικό θέμα μετά την ομολογία πίστεως (Δεν υπάρχει κανένας άξιος λατρείας παρά μόνο ο Αλλάχ και ο Μουχάμαντ είναι ο Απόστολος Του). Είναι ο δεύτερος πυλώνας του Ισλάμ (η προσευχή).
Γιαυτο λοιπόν ο Μουσουλμάνος οφείλει να φροντίσει την καρδιά του, με περισσότερη φροντίδα και από τις φυσικές αρρώστιες οπου πηγαίνει σε νοσοκομεία, κέντρα θεραπείας, αναζητώντας θεραπεία για τις φυσικές αρρώστιες. Οι πνευματικές αρρώστιες είναι πιο σοβαρές και επικίνδυνες.
Φροντίζει την καρδιά του με την ενθύμηση του Αλλάχ, την υπακοή προς Αυτόν, απαγγέλλοντας το Κοράνι, με την παρουσία του σε κύκλους Ισλαμικής γνώσης (παρακολούθηση μαθημάτων), ακούγοντας υπενθυμίσεις για το ενάρετο και νουθεσίες. Με αυτόν τον τρόπο η καρδιά του θα φωτιστεί και θα αντιληφθεί τις αρρώστιες, τις αμφιβολίες και τις ασάφειες»
Ρωτήθηκε ο Αλλάμα, Σέηχ Σάλιχ αλ Φαουζάν:
«Σε περίπτωση που το άτομο νιώθει «σκληράδα» στην καρδιά, ποια είναι τα μέσα αυτά τα οποία μπορούν να «μαλακώσουν» την σκληράδα της καρδιάς». Απάντησε: “Δεν υπάρχει κάτι καλύτερο, ούτε πιο δεσμευτικό (ως προς την ωφέλεια), από το ευγενές Κοράνι. Αυτό «μαλακώνει» τις καρδιές. Λέει ο Αλλάχ ο Ύψιστος:
الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللَّهِ ۗ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
«Αυτοί που πίστεψαν, οι καρδιές τους καθησυχάζουν με την ενθύμηση του Αλλάχ. Πράγματι, με την ενθύμηση του Αλλάχ οι καρδιές καθησυχάζουν» {Κοράνι 13:28}
Συνεπώς, αυτό που «μαλακώνει» τις καρδιές είναι το Κοράνι, για το οποίο αν ο Αλλάχ το έστελνε σε ένα βουνό…
لَوْ أَنزَلْنَا هَٰذَا الْقُرْآنَ عَلَىٰ جَبَلٍ لَّرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللَّهِ
«Αν στέλναμε κάτω αυτό το Κοράνι, πάνω σ’ ένα βουνό, θα το έβλεπες να σκύβει ταπεινά τον εαυτό του και να σχίζεται από φόβο για τον Αλλάχ» {Κοράνι 59:21}
Επίσης, το να κρατάς παρέες με ενάρετα άτομα, να ακούς το Κοράνι και να ακούς νουθεσίες και υπενθυμίσεις. Όλα αυτά είναι πράγματα που μαλακώνουν την καρδιά”
Η φροντίδα της καρδιάς δεν είναι απλώς μια πνευματική υποχρέωση, αλλά και μια αναγκαιότητα που καθορίζει την ποιότητα της πίστης και της ζωής του Μουσουλμάνου. Όπως δίνουμε προσοχή στην υγεία του σώματός μας, έτσι και η πνευματική υγεία της καρδιάς απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη φροντίδα, καθώς επηρεάζει την ικανότητά μας να παραμένουμε σταθεροί στην πίστη και να πράττουμε το ενάρετο. Ο Αλλάχ μάς έδωσε τα μέσα για να προστατεύσουμε την καρδιά μας: την απαγγελία του Κορανίου, την ενθύμηση, την προσευχή, και τη συναναστροφή με ενάρετους ανθρώπους. Αυτές οι πρακτικές δεν είναι μόνο μέσα θεραπείας, αλλά και πρόληψης από τις πνευματικές ασθένειες που μπορεί να οδηγήσουν στην απομάκρυνση από τον Κύριο μας.
Η καρδιά είναι το κλειδί της πίστης μας. Η φροντίδα της δεν είναι μόνο ευθύνη, αλλά και ευλογία που μας οδηγεί σε μια ζωή γεμάτη φως, σταθερότητα και σύνδεση με τον Αλλάχ.
Είθε ο Αλλάχ να μας καθοδηγεί να προστατεύσουμε τις καρδιές μας και να τις κρατήσουμε αγνές στην υπηρεσία Του.