الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Καθώς βρισκόμαστε στις τελευταίες νύχτες του ευλογημένου μήνα του Ραμαζανίου, νύχτες γεμάτες έλεος, συγχώρεση και λύτρωση από τον Ύψιστο, ο πιστός καλείται να εντείνει την προσήλωσή του, να αναζητήσει τη Νύχτα αλ Κάντρ και να πλησιάσει περισσότερο τον Κύριό του μέσα από πράξεις λατρείας. Οι ευσεβείς προκάτοχοι μας άφησαν πολύτιμες συμβουλές για το πώς πρέπει να βιώσουμε αυτές τις νύχτες με καρδιά ζωντανή και γεμάτη επίγνωση.
Παραθέτουμε εδώ μία από τις σοφές υπενθυμίσεις του μεγάλου λόγιου, του Ιμάμη Ιμπν Ράτζαμπ (رحمه الله), μέσα από το κλασικό έργο του “Λατάιφ αλ-Μαάριφ”, που αναδεικνύει το παράδειγμα του Προφήτη Μουχάμαντ (صلى الله عليه وسلم) και τον τρόπο με τον οποίο περνούσε αυτές τις πολύτιμες νύχτες:
Ο Ιμάμ Ιμπν Ράτζαμπ (رحمه الله) είπε:
قال الإمام ابن رجب – رحمه الله تعالى -:
وقد كان النبي ﷺ يتهجد في ليالي رمضان، ويقرأ قراءة مُرتلة، لا يمر بآية فيها رحمة إلا سأل الله من فضله، ولا بآية فيها عذاب إلا تعوّذ بالله منها، فيجمع بين الصلاة وقراءة القرآن والدعاء والتفكر. وهذا أفضل الأعمال وأكملها في ليالي العشر وغيرها، والله أعلم.
[ لطائف المعارف (٢٥٣) ]
«Ο Προφήτης ﷺ σηκωνόταν για νυχτερινή προσευχή (ταχαντζούντ) τις νύχτες του Ραμαζανίου και απήγγελλε το Κοράνι με μελωδικό και αργό ρυθμό (ταρτίλ). Δεν περνούσε από εδάφιο που περιείχε έλεος, χωρίς να ζητήσει από τον Αλλάχ το έλεός Του, και δεν περνούσε από εδάφιο που περιείχε τιμωρία, χωρίς να ζητήσει καταφύγιο στον Αλλάχ από αυτήν. Έτσι, συνδύαζε την προσευχή, την απαγγελία του Κορανίου, τη δέηση (ντουά) και τη βαθιά σκέψη (ταφάκουρ). Αυτή είναι η καλύτερη και πιο ολοκληρωμένη μορφή λατρείας κατά τις δέκα τελευταίες νύχτες (του Ραμαζανίου) και γενικότερα. Και ο Αλλάχ γνωρίζει καλύτερα» {Λατάιφ αλ-Μαάριφ, σελ. 253}
«Ο Προφήτης ﷺ σηκωνόταν για νυχτερινή προσευχή (ταχαντζούντ) τις νύχτες του Ραμαζανίου…»: Αυτό δείχνει τη σπουδαιότητα της νυχτερινής προσευχής στο Ραμαντάν. Η νυχτερινή προσευχή είναι από τις εξαιρετικές μορφές λατρείας. Κατά τις τελευταίες δέκα νύχτες, ο Προφήτης (صلى الله عليه وسلم) ενέτεινε ακόμη περισσότερο την προσευχή του, ξυπνώντας τη νύχτα και αφιερώνοντας ώρες στη λατρεία, πράγμα που αποτελεί παράδειγμα για τους πιστούς. Οι ουλεμά τονίζουν ότι η νυχτερινή προσευχή είναι μέσο εξαγνισμού της καρδιάς και ένας αποτελεσματικός τρόπος να προσεγγίσουμε τον Ύψιστο.
«…και απήγγελλε το Κοράνι με μελωδικό και αργό ρυθμό (ταρτίλ).»
Το ταρτίλ είναι η συνιστώμενη μέθοδος απαγγελίας του Κορανίου: με καθαρότητα, ηρεμία και σωστή άρθρωση, ώστε να στοχάζεται ο πιστός πάνω στο περιεχόμενο. Όπως λέει ο Αλλάχ στο Κοράνι: «Και απάγγειλε το Κοράνι με ρυθμική και μελωδική απαγγελία (όπως προβλέπεται στη Σούννα)» (Σούρα αλ-Μουζαμμίλ, 4). Οι ουλεμά εξηγούν ότι ο σκοπός δεν είναι η γρήγορη ανάγνωση, αλλά το να φτάσει το μήνυμα στην καρδιά.
«Δεν περνούσε από εδάφιο που περιείχε έλεος, χωρίς να ζητήσει από τον Αλλάχ το έλεός Του…»
Ο Προφήτης (صلى الله عليه وسلم) συνδεόταν με το Κοράνι. Όταν έβρισκε εδάφια που μιλούσαν για το έλεος, έκανε ντουά και ζητούσε από τον Αλλάχ το έλεός Του. Αυτό διδάσκει στους πιστούς να μην διαβάζουν το Κοράνι απλώς ως ανάγνωση, αλλά να συμμετέχουν συναισθηματικά και πνευματικά. Ο Ιμπν αλ-Καϊγίμ (رحمه الله) λέει: «Αυτός που δεν αλληλεπιδρά με το Κοράνι, δεν ωφελείται πραγματικά από αυτό».
«…και δεν περνούσε από εδάφιο που περιείχε τιμωρία, χωρίς να ζητήσει καταφύγιο στον Αλλάχ από αυτήν.»
Αυτό δείχνει την ταπεινοφροσύνη και την θεοφοβία του Προφήτη (صلى الله عليه وسلم) ενώπιον της τιμωρίας του Αλλάχ, ακόμα κι αν ήταν ο αγαπημένος Του. Οι ουλεμά εξηγούν ότι ο φόβος και η ελπίδα πρέπει να είναι ισορροπημένα στην καρδιά του πιστού. Το Κοράνι διαβάζεται με φόβο, ελπίδα και αγάπη.
«Έτσι, συνδύαζε την προσευχή, την απαγγελία του Κορανίου, τη δέηση/επίκληση (ντουά) και τη βαθιά σκέψη (ταφάκουρ).»
Αυτή η σύνθεση είναι το ανώτερο επίπεδο λατρείας. Ο Ιμπν Ράτζαμπ (رحمه الله) και οι ουλεμά εξηγούν ότι το να ενώνεις μεταξύ της προσευχής (πράξη λατρείας με σώμα και πνεύμα), της απαγγελίας του Κορανίου (τροφή της καρδιάς), της επίκλησης (έκφραση μονοθεϊστικής λατρείας και εξάρτησης από τον Αλλάχ) και του ταφάκουρ (σκέψη και στοχασμός) είναι η πιο ολοκληρωμένη μορφή λατρείας. Οι λόγιοι λένε ότι σε αυτή τη σύνθεση βρίσκονται τα κλειδιά της πνευματικής κάθαρσης.
«Αυτή είναι η καλύτερη και πιο ολοκληρωμένη μορφή λατρείας κατά τις δέκα τελευταίες νύχτες (του Ραμαζανίου) και γενικότερα.»
Ο Ιμπν Ράτζαμπ (رحمه الله) καταλήγει ότι αυτό είναι το ιδανικό πρότυπο για τον μουσουλμάνο, όχι μόνο στο Ραμαζάνι αλλά και γενικά. Το Ραμαζάνι είναι μια ευκαιρία να το εξασκήσουμε και να το εδραιώσουμε ως συνήθεια.
Ας υιοθετήσουμε αυτό το φωτεινό παράδειγμα και ας ζωντανέψουμε τις τελευταίες νύχτες αυτές με πράξεις υπακοής και ειλικρινούς αναζήτησης του ελέους Του. Ας γεμίσουμε τις στιγμές μας με Κοράνι, προσευχή, ντουά και ταφάκουρ. Η νύχτα του Κάντρ μπορεί να είναι πολύ κοντά και ίσως ο Αλλάχ να μας ευλογήσει να τη ζήσουμε και να συγχωρεθούμε.