الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Ο άνθρωπος συχνά αναζητά την αιτία της θλίψης του έξω από τον εαυτό του, στις συνθήκες, στους άλλους η στην εποχή. Οι Ουλεμά της Σούννα όμως στρέφουν το βλέμμα στην εσωτερική κατάσταση της ψυχής και στη σχέση της με την πράξη/κίνηση. Η αδράνεια δεν παρουσιάζεται ως απλή ξεκούραση η παύση, αλλά ως πνευματική κατάσταση που γεννά βάρος, σκοτάδι και εσωτερική φθορά.
Ο Ιμάμης Ίμπν ουλ Κάγιεμ رحمه الله φωτίζει με διαύγεια αυτόν τον νόμο της ψυχής, δείχνοντας ότι η κίνηση με νόημα, η προσπάθεια και ο προσανατολισμός προς το ενάρετο λειτουργούν ως θεραπεία απέναντι στη λύπη και την κατάθλιψη. Τα λόγια του δεν είναι ψυχολογικά σλόγκαν, αλλά καρπός βαθιάς γνώσης της ανθρώπινης φύσης. Μέσα από αυτή τη ματιά, το ζήτημα της θλίψης παύει να είναι αδιέξοδο και γίνεται κάλεσμα για αφύπνιση και πράξη.
Ο Ιμάμης Ίμπν ουλ Κάγιεμ رحمه الله είπε:
«Θα διαπιστώσεις ότι οι τεμπέληδες άνθρωποι είναι συχνά εκείνοι που καταβάλλονται περισσότερο από την ανησυχία, τη θλίψη και τη στενοχώρια. Δεν βιώνουν πραγματική χαρά ούτε αληθινή ευτυχία.
Αντίθετα, οι άνθρωποι που είναι δραστήριοι και εργατικοί, ανεξάρτητα από το είδος της εργασίας που κάνουν, βρίσκονται στο ακριβώς αντίθετο άκρο. Και όταν η προσπάθειά τους αφορά κάτι που γνωρίζουν ότι έχει καλά αποτελέσματα και ωφέλιμη κατάληξη, τότε η ευχαρίστηση που νιώθουν κατά την εκτέλεσή του και το κίνητρο που έχουν προς αυτό γίνονται ακόμη πιο έντονα.
Και ο Αλλάχ είναι Εκείνος που χαρίζει την επιτυχία. Γι’ αυτό λέγεται ότι η αγάπη ωθεί την ψυχή να κινηθεί και να αναζητήσει με ένταση». {Ράουντατ αλ-Μουχίμπιν ουα Νούζχατ αλ-Μουστάκην, σ. 168}
Τα λόγια του Ιμάμη Ίμπν ουλ Κάγιεμ رحمه الله αγγίζουν έναν βαθύ νόμο της ανθρώπινης ψυχής, έναν νόμο που επιβεβαιώνεται τόσο πνευματικά όσο και βιωματικά. Η αδράνεια δεν είναι ουδέτερη κατάσταση. Δεν είναι απλώς ξεκούραση ή παύση, αλλά έδαφος πάνω στο οποίο ριζώνουν η θλίψη, το άγχος και η εσωτερική φθορά. Η ψυχή που μένει στάσιμη γίνεται εύκολος στόχος, ενώ η ψυχή που κινείται, έστω και με κόπο, δύσκολα καταβάλλεται.
Ο άνθρωπος που παραδίνεται στην τεμπελιά δεν βιώνει αληθινή χαρά, διότι η χαρά δεν γεννιέται από την απουσία προσπάθειας, αλλά από το αίσθημα νοήματος. Όταν ο άνθρωπος δεν έχει στόχο, όταν οι ημέρες του κυλούν χωρίς κατεύθυνση, τότε το βάρος της ύπαρξης γίνεται δυσβάσταχτο. Οι σκέψεις πολλαπλασιάζονται, η λύπη βαθαίνει και η ψυχή βυθίζεται σε μια σιωπηλή μελαγχολία. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πιο ανήσυχες ψυχές συχνά ανήκουν σε ανθρώπους που δεν κινούνται προς κάτι ανώτερο.
Αντίθετα, ο άνθρωπος που είναι ενεργός, είτε εργάζεται με τα χέρια του είτε με το μυαλό του, βιώνει μια εσωτερική ζωντάνια. Η κίνηση, όταν συνδέεται με σκοπό, γίνεται πηγή δύναμης. Δεν έχει σημασία το είδος της εργασίας, αλλά η συνείδηση ότι αυτή η προσπάθεια οδηγεί σε κάτι ωφέλιμο. Όταν ο άνθρωπος γνωρίζει ότι ο κόπος του έχει αποτέλεσμα, τότε η ίδια η πράξη γίνεται απόλαυση και η καρδιά γεμίζει κίνητρο.
Η ισλαμική θεώρηση δεν εξιδανικεύει την κούραση για την κούραση. Αντιθέτως, διδάσκει ότι η εργασία, όταν γίνεται για κάτι καλό και θεάρεστο, εξευγενίζει την ψυχή. Η προσπάθεια αποκτά πνευματική διάσταση όταν συνδέεται με την υπακοή στον Αλλάχ και την αναζήτηση της ευαρέσκειάς Του. Τότε ακόμη και οι δυσκολίες γίνονται ελαφρύτερες, διότι ο πιστός γνωρίζει ότι η επιτυχία και το αποτέλεσμα βρίσκονται τελικά στα χέρια του Αλλάχ.
Ο Ίμπν ουλ Κάγιεμ επισημαίνει ότι η αγάπη είναι αυτή που ωθεί την ψυχή να κινηθεί έντονα και να αναζητήσει. Όταν η καρδιά αγαπά κάτι ανώτερο, την αλήθεια, την υπακοή, το καλό, τότε δεν αντέχει τη στασιμότητα. Η αγάπη γεννά ζήλο και ο ζήλος γεννά κίνηση. Έτσι η κατάθλιψη, που τρέφεται από την αδράνεια και το κενό, χάνει τη δύναμή της απέναντι σε μια ψυχή που πορεύεται.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Η θεραπεία δεν βρίσκεται μόνο στην παρηγοριά, αλλά στην κίνηση με νόημα. Ο άνθρωπος δεν δημιουργήθηκε για να μένει ακίνητος, αλλά για να αγωνίζεται, να προσπαθεί και να βαδίζει προς τον Αλλάχ. Και μια ψυχή που κινείται προς τον Δημιουργό της δεν είναι ποτέ εύκολος στόχος.