الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται την σάντακα (ελεημοσύνη, χρηματική συνεισφορά) ως απώλεια και τη συσσώρευση χρημάτων ως ασφάλεια. Ωστόσο η προφητική διδασκαλία ακυρώνει αυτή την επιφανειακή αντίληψη, εισάγοντας μια βαθύτερη, θεοκεντρική κατανόηση της πραγματικότητας. Ο Σέηχ Ίμπν Ουθαημήν εξηγεί με εξαιρετικό τρόπο το χαντίθ του Προφήτη صلى الله عليه وسلم σχετικά με τη σχέση μεταξύ της χρηματικής προσφοράς και της ευλογίας, αναδεικνύοντας πως στην πραγματικότητα, εκείνος που συσσωρεύει ζημιώνεται τόσο οικονομικά όσο και πνευματικά
Ο Προφήτης Μουχάμαντ صلى الله عليه وسلم είπε:
«Η σάντακα δεν λιγοστεύει τα χρήματα» {Μούσλιμ, νο.2588}
Η δήλωση αυτή ακυρώνει την γνωστή ψευδαίσθηση, ότι ο άνθρωπος χάνει όταν προσφέρει για χάρη του Αλλάχ. Ο Σέηχ Ίμπν Ουθαημήν, ένας από τους κορυφαίους διδασκάλους της Ισλαμικής Ορθοδοξίας, επεξηγεί αυτήν την προφητική ρήση (χαντίθ)
Ο Σέηχ ξεκινά από το προφανές και λέει οτι δεν υπάρχει καμία άρνηση της υλικής πραγματικότητας. Αν έχεις εκατό και δώσεις δέκα, απομένουν ενενήντα. Αυτό είναι γεγονός. Ο Προφήτης صلى الله عليه وسلم δεν μίλησε γιαυτή την πραγματικότητα, ούτε την διέψευσε. Αντιθέτως την αποδέχεται πλήρως. Η «μείωση» υπάρχει, αλλά μόνο αριθμητικά. Εδώ ακριβώς είναι το σημείο που πρέπει να κατανοηθεί
Ο Σέηχ τονίζει οτι η πραγματική διάσταση του πλούτου δεν εξαντλείται στην ποσότητα. Υπάρχει κάτι ανώτερο, η ευλογία. Ο Αλλάχ δεν αφήνει την προσφορά της ελεημοσύνης (σάντακα) να λειτουργεί ως απλή αφαίρεση η μείωση. Αντιθέτως, εισάγει μια άλλη εξίσωση, μια εξίσωση θεϊκής παρέμβασης. Αυτό που μένει μετά την ελεημοσύνη (χρήματα, πλούτος, αποταμίευση κτλ) δεν είναι απλώς λιγότερο, είναι ποιοτικά διαφορετικό. Είναι προστατευμένο, ευλογημένο, διατηρημένο
Εδώ ο Αλλάμα Ίμπν Ουθαημήν αναιρεί εξαιρετικά την ψευδαίσθηση του ελέγχου που νομίζει ότι έχει ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος νομίζει ότι διατηρεί τον πλούτο του κρατώντας τον. Στην πραγματικότητα, δεν ελέγχει τίποτα. Ένα απρόβλεπτο γεγονός, μια ασθένεια, μια οικονομική ζημιά, μια κλοπή, μπορεί να εξαφανίσει μέσα σε μια στιγμή αυτό που θεωρούσε «ασφαλές». Δίνει ένα απλό αλλά παράδειγμα. Ένας άνθρωπος κρατά εκατό. Έρχεται μια ασθένεια και τα ξοδεύει όλα για θεραπεία. Ο πλούτος εξαφανίστηκε χωρίς καμία ελεημοσύνη, χωρίς καμία ανταμοιβή
Αν όμως ο ίδιος άνθρωπος είχε δώσει από αυτό το ποσό, ένα μέρος για χάρη του Αλλάχ, τότε αυτή η πράξη θα μπορούσε να γίνει αιτία προστασίας. Προστασίας από την ίδια την ασθένεια, από δοκιμασίες, από απώλειες που δεν φαίνονται εκ των προτέρων. Εδώ η έννοια της ελεημοσύνης (σάντακα) μετατρέπεται από «απώλεια» σε «επένδυση» (προστασίας, πνευματική, σωματική κτλ)
Ο Σέηχ Ίμπν Ουθαημήν ασκεί κριτική στη «λογική» του ανθρώπου που φοβάται να δώσει. Λέει ξεκάθαρα το εξής, μην νομίζεις ότι η δαπάνη σου είναι αιτία στένωσης του ριζκ σου (προμήθεια από τον Αλλάχ για τον βιοπορισμό σου). Αυτή η σκέψη είναι λανθασμένη από τη ρίζα της. Η αφθονία και η στένωση δεν βρίσκονται στο χέρι του ανθρώπου, αλλά στο χέρι του Αλλάχ. Αυτός δίνει και Αυτός περιορίζει
Και η πραγματικότητα, όπως τονίζει, το αποδεικνύει ξανά και ξανά. Υπάρχουν άνθρωποι που κρατούν σφιχτά τα χρήματά τους, δεν δίνουν τίποτα και τελικά βλέπουν τον πλούτο τους να καταστρέφεται και να ξοδεύεται με τρόπους που δεν περίμεναν. Και υπάρχουν άλλοι που δίνουν, ελεούν, ξοδεύουν για χάρη του Αλλάχ και βλέπουν τον πλούτο τους να αυξάνεται, να ευλογείται, να έρχεται προς αυτούς από εκεί που δεν το υπολόγιζαν
Ο Προφήτης Μουχάμαντ صلى الله عليه و سلم είπε ότι ο Αλλάχ είπε
«Ω άνθρωπε, ξόδεψε (ελεημοσύνη, χρηματική συνεισφορά) και εγώ θα ξοδέψω για εσένα» {Μούσλιμ, 993}
Ο Ύψιστος λέει στο Κοράνι:
«Όσο γι’ εκείνους που συσσωρεύουν το χρυσό και το ασήμι και δεν ξοδεύουν απ’ αυτά στο δρόμο του Αλλάχ (ελεημοσύνη), ανάγγειλε τους ότι θα έχουν οδυνηρό μαρτύριο (την Ημέρα της Κρίσεως)» {Κοράνι 9:34}
Το συμπέρασμα λοιπόν είναι θεολογικό, πνευματικό και πρακτικό. Η ελεημοσύνη (σάντακα) δεν είναι απλώς μια πράξη καλοσύνης, είναι μια πράξη εμπιστοσύνης στον Αλλάχ. Είναι μια δήλωση ότι ο άνθρωπος κατανοεί ποιος είναι ο πραγματικός Κάτοχος του πλούτου και ποιος είναι Αυτός που τον διαχειρίζεται
Ο φόβος της φτώχειας δεν νικιέται με συσσώρευση, αλλά με υπακοή προς τον Ύψιστο. Και η ελεημοσύνη όπως την εξηγεί ο Ίμπν Ουθαημήν απο το χαντίθ, δεν μειώνει τον πλούτο. Αποκαλύπτει ποιος πραγματικά πιστεύει σε Αυτόν που τον παρέχει
Πηγή