الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Στη ζωή του πιστού υπάρχουν χαρακτηριστικά που γίνονται αιτία προστασίας, ελέους και σωτηρίας και άλλα που επιστρέφουν εναντίον του και οδηγούν στην καταστροφή. Ο Μακχούλ (λόγιος από τους Ταμπίην), είθε ο Αλλάχ να τον ελεήσει, συνόψισε αυτή την αλήθεια σε μια σύντομη ρήση του παρουσιάζοντας τέσσερις αρετές που ωφελούν τον άνθρωπο και τρεις επικίνδυνες ιδιότητες που τελικά τον καταστρέφουν.
Ο Μακχούλ είθε ο Αλλάχ να τον ελεήσει, είπε:
«Όποιος έχει τα τέσσερα χαρακτηριστικά, τότε αυτά θα είναι υπέρ του και όποιος έχει τα τρία χαρακτηριστικά, τότε αυτά θα είναι εναντίον του» {Ταφσίρ αλ Κούρτουμπι για το 4:147 του Κορανίου}
Με αυτή τη περιεκτική συμβουλή ο Μακχούλ συγκεντρώνει επτά σημαντικά χαρακτηριστικά που καθορίζουν την πορεία του ανθρώπου. Τέσσερα αποτελούν αιτίες προστασίας, ελέους και ευλογίας, ενώ τρία επιστρέφουν τελικά εναντίον εκείνου που τα διαπράττει.
Τα τέσσερα χαρακτηριστικά που είναι υπέρ του ανθρώπου είναι η ευγνωμοσύνη, η πίστη, η επίκληση προς τον Αλλάχ και η αναζήτηση συγχώρεσης. Τα τρία χαρακτηριστικά που είναι εναντίον του είναι η πανουργία, η αδικία και η αθέτηση των δεσμεύσεων.
Ευγνωμοσύνη
Η ευγνωμοσύνη δεν περιορίζεται στην απλή αναγνώριση των ευλογιών του Αλλάχ με τη γλώσσα. Περιλαμβάνει την αναγνώριση τους με την καρδιά και τη χρησιμοποίηση τους με τρόπο που ευχαριστεί τον Δημιουργό.
Ο πιστός αναγνωρίζει ότι όσα έχει οπως η υγεία, η καθοδήγηση, η οικογένεια, η γνώση, η τροφή, η ασφάλεια και κάθε άλλη ευλογία, προέρχονται από τον Αλλάχ. Δεν θεωρεί ότι τα απέκτησε αποκλειστικά με την προσπάθεια του.
Ο Ύψιστος λέει:
Γιατί να σας τιμωρήσει ο Αλλάχ, εάν είστε ευγνώμονες και πιστεύετε; Πράγματι, ο Αλλάχ είναι Σάκιρ (Ευγνώμων) και ‘Αλείμ (Παντογνώστης). {Κοράνι 4:147}
Ο Αλλάχ δεν έχει ανάγκη να τιμωρήσει τους ανθρώπους. Η τιμωρία δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Όταν ο άνθρωπος πιστεύει και είναι ευγνώμων, απομακρύνει από τον εαυτό του τις αιτίες της τιμωρίας.
Η ευγνωμοσύνη επομένως δεν είναι απλώς μια καλή συμπεριφορά. Είναι μορφή λατρείας και αιτία διατήρησης και αύξησης των ευλογιών.
Πίστη
Η πίστη είναι η βάση κάθε καλού έργου. Χωρίς πίστη οι πράξεις στερούνται του θεμελίου πάνω στο οποίο οικοδομείται η αποδοχή τους από τον Αλλάχ. Η αληθινή πίστη περιλαμβάνει την πίστη της καρδιάς, την ομολογία της γλώσσας και τις πράξεις των μελών του σώματος. Αυξάνεται με την υπακοή και μειώνεται με την ανυπακοή.
Στο ίδιο εδάφιο ο Αλλάχ συνδέει την ευγνωμοσύνη με την πίστη:
«Γιατί να σας τιμωρήσει ο Αλλάχ, εάν είστε ευγνώμονες και πιστεύετε; Πράγματι, ο Αλλάχ είναι Σάκιρ (Ευγνώμων) και ‘Αλείμ (Παντογνώστης)». {Κοράνι 4:147}
Η πίστη δίνει νόημα στην ευγνωμοσύνη. Ο άνθρωπος δεν ευχαριστεί απλώς μια απρόσωπη δύναμη, αλλά τον Αλλάχ, τον Κύριο του σύμπαντος, ο Οποίος τον δημιούργησε, τον συντηρεί και τον καθοδηγεί.
Επίκληση και προσευχή
Η επίκληση είναι από τις σπουδαιότερες μορφές λατρείας. Ο άνθρωπος στρέφεται στον Αλλάχ επειδή γνωρίζει ότι μόνο Εκείνος έχει την απόλυτη δύναμη να ωφελήσει, να προστατεύσει, να θεραπεύσει, να συγχωρήσει και να απομακρύνει μια δυσκολία.
Ο Ύψιστος λέει:
Πες: «Τι να κάνει ο Κύριός μου με σας, αν δεν υπήρχε η επίκληση (και η λατρεία) σας προς Αυτόν; Αλλά εσείς (άπιστοι) διαψεύσατε και έτσι (η τιμωρία σας) θα είναι αναπόφευκτη για σας.» {Κοράνι 25:77}
Η αξία του ανθρώπου βρίσκεται στη λατρεία του προς τον Δημιουργό του και στην ανάγκη που εκφράζει προς Εκείνον. Όσο περισσότερο ο άνθρωπος αναγνωρίζει την αδυναμία του και στρέφεται ειλικρινά στον Κύριο του, τόσο περισσότερο πραγματοποιεί τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε.
Η εγκατάλειψη της επίκλησης συχνά προέρχεται από αμέλεια, αλαζονεία ή ψευδαίσθηση αυτάρκειας. Ο πιστός αντίθετα γνωρίζει ότι είναι φτωχός και εξαρτημένος από τον Αλλάχ σε κάθε στιγμή της ζωής του.
Τον επικαλείται στις δυσκολίες, αλλά δεν Τον ξεχνά στην ευκολία. Του ζητά τα εγκόσμια αγαθά, αλλά κυρίως Του ζητά καθοδήγηση, σταθερότητα, συγχώρεση και σωτηρία στη μέλλουσα ζωή.
Συγχώρεση και μετάνοια
Η αναζήτηση της συγχώρεσης αποτελεί μεγάλη αιτία προστασίας από την τιμωρία και απομάκρυνσης των συνεπειών των αμαρτιών.
Ο Ύψιστος λέει:
«Δε θα τους τιμωρούσε ο Αλλάχ ενώ εσύ είσαι ανάμεσα τους και δε θα τους τιμωρούσε ο Αλλάχ ενώ ζητούν συγχώρεση» {Κοράνι 8:33}
Κανένας άνθρωπος δεν είναι απαλλαγμένος από λάθη και αμαρτίες. Η διαφορά δεν βρίσκεται ανάμεσα σε εκείνον που σφάλλει και σε εκείνον που δεν σφάλλει ποτέ. Η πραγματική διαφορά βρίσκεται ανάμεσα σε εκείνον που επιστρέφει στον Αλλάχ και σε εκείνον που επιμένει αμετανόητος.
Η αναζήτηση συγχώρεσης δεν πρέπει να αποτελεί μια μηχανική φράση που επαναλαμβάνεται μόνο με τη γλώσσα. Χρειάζεται αναγνώριση του λάθους, ειλικρινή μετάνοια και απόφαση εγκατάλειψης της αμαρτίας. Όταν ο πιστός ζητά ειλικρινά συγχώρεση, παραδέχεται την αδυναμία του, αναγνωρίζει την κυριαρχία του Αλλάχ και ελπίζει στο απέραντο έλεος Του.
Τα τρία χαρακτηριστικά που επιστρέφουν εναντίον του ανθρώπου
Πανουργιά και πονηριά
Η δολιότητα είναι η κρυφή μεθόδευση για την εξαπάτηση, την αδικία ή τη βλάβη των άλλων. Ο πανούργος μπορεί προσωρινά να πιστέψει ότι επικράτησε, επειδή το σχέδιο του πέτυχε ή επειδή οι άλλοι δεν αντιλήφθηκαν την πρόθεση του.
Ωστόσο ο Αλλάχ γνωρίζει όσα κρύβονται στις καρδιές και τίποτα δεν διαφεύγει από τη γνώση Του.
Ο Ύψιστος λέει
«Η πονηρή συνωμοσία δεν περικυκλώνει παρά μόνο εκείνους που την πραγματοποιούν». {Κοράνι 35:43}
Η πανουργία επιστρέφει τελικά εναντίον εκείνου που τη σχεδιάζει. Μπορεί να χάσει την εμπιστοσύνη των ανθρώπων, να εκτεθεί, να τιμωρηθεί ή να ζήσει διαρκώς μέσα στον φόβο μήπως αποκαλυφθούν οι πράξεις του. Ακόμη και όταν αποφεύγει τις συνέπειες σε αυτόν τον κόσμο δεν μπορεί να αποφύγει την κρίση του Αλλάχ.
Η παράβαση και η αδικία
Η παράβαση περιλαμβάνει την αδικία, την καταπίεση, την υπέρβαση των ορίων και την καταπάτηση των δικαιωμάτων των άλλων.
Ο Ύψιστος λέει
«Ω άνθρωποι! Η παράβαση/αδικία σας στρέφεται μόνο εναντίον του ίδιου σας του εαυτού». {Κοράνι 10:23}
Ο άδικος μπορεί να νομίζει ότι βλάπτει αποκλειστικά το θύμα του. Στην πραγματικότητα όμως καταστρέφει πρώτα τη δική του ψυχή. Επιβαρύνει τον εαυτό του με αμαρτίες, στερείται την ευλογία, σκληραίνει την καρδιά του και εκθέτει τον εαυτό του στην τιμωρία του Αλλάχ.
Η αδικία μπορεί να εκδηλωθεί με πολλούς τρόπους. Μπορεί να γίνει με τα λόγια, με τη συκοφαντία, με την εξαπάτηση, με την αρπαγή περιουσίας, με την κακομεταχείριση, με την κατάχρηση εξουσίας ή με την παραβίαση των δικαιωμάτων των αδύναμων.
Καμία μορφή αδικίας δεν πρέπει να θεωρείται ασήμαντη. Ο πιστός φοβάται να συναντήσει τον Αλλάχ έχοντας αδικήσει κάποιον άνθρωπο έστω και με μια λέξη αδικίας
Η αθέτηση των δεσμεύσεων
Η αθέτηση είναι η παραβίαση μιας υπόσχεσης, μιας συμφωνίας, ενός όρκου ή μιας δέσμευσης.
Ο Ύψιστος λέει
«Όποιος παραβιάζει την υπόσχεσή του, το κάνει βλάπτοντας την ίδια του την ψυχή». {Κοράνι 48:10}
Οι συμφωνίες και οι υποσχέσεις δεν είναι μόνο οι λέξεις. Αποτελούν ευθύνη ενώπιον του Αλλάχ. Όταν ο άνθρωπος δίνει τον λόγο του, δεσμεύει την τιμή, την αξιοπιστία και τη θρησκευτική του συνείδηση. Εκείνος που αθετεί συστηματικά τις υποσχέσεις του μπορεί προσωρινά να αποκτήσει κάποιο όφελος, αλλά χάνει κάτι πολύ μεγαλύτερο. Χάνει την εμπιστοσύνη των ανθρώπων, την αξιοπιστία του και κυρίως επιβαρύνει την ψυχή του ενώπιον του Αλλάχ.
Η συμβουλή του Μακχούλ παρουσιάζει δύο ξεκάθαρα μονοπάτια. Ο πρώτος είναι ο δρόμος της πίστης, της ευγνωμοσύνης, της επίκλησης και της αναζήτησης συγχώρεσης. Είναι ο δρόμος της ταπεινότητας, της επιστροφής στον Αλλάχ και της αναγνώρισης της ανάγκης μας προς Εκείνον. Ο δεύτερος είναι ο δρόμος της δολιότητας, της αδικίας και της αθέτησης της υπόσχεσης και των ευθηνών. Είναι ο δρόμος της αλαζονείας, της εξαπάτησης και της παραβίασης των ορίων του Αλλάχ.
Τα τέσσερα πρώτα χαρακτηριστικά ωφελούν εκείνον που τα κατέχει. Τα τρία τελευταία καταστρέφουν πρώτα εκείνον που τα διαπράττει ακόμη και αν προσωρινά πιστεύει ότι κέρδισε.
Ο πιστός επομένως πρέπει να εξετάζει συνεχώς τον εαυτό του.
Είμαι ευγνώμων για τις ευλογίες του Αλλάχ; Ενισχύω την πίστη μου με υπακοή και ενάρετες πράξεις; Επικαλούμαι τον Αλλάχ με ειλικρίνεια και με Ταουχίντ; Ζητώ συχνά συγχώρεση για τα λάθη και τις αμαρτίες μου; Μήπως χρησιμοποιώ πανουργία απέναντι στους άλλους; Μήπως αδικώ κάποιον με τα λόγια ή τις πράξεις μου; Μήπως αθετώ τις υποσχέσεις και τις δεσμεύσεις μου;
Αυτές οι ερωτήσεις απευθύνονται πρώτα προς τον ίδιο μας τον εαυτό και αυτο διότι η πραγματική ωφέλεια της γνώσης εμφανίζεται όταν αυτή μετατρέπεται σε αυτοκριτική, μετάνοια και έπειτα πράξη.
Είθε ο Αλλάχ ο Ύψιστος να μας καταστήσει ανθρώπους της πίστης, της ευγνωμοσύνης, της επίκλησης και να αναζητούμε συγχώρεση. Είθε να συγχωρήσει τις αμαρτίες μας, να διορθώσει τις καρδιές και τις πράξεις μας και να μας κάνει από εκείνους που ακούν τη συμβουλή και ακολουθούν το καλύτερο από αυτήν.