الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Η δύναμη ενός πιστού δεν περιορίζεται μόνο στη σωματική αντοχή και ικανότητα αλλά αγκαλιάζει βαθύτερες πτυχές της ύπαρξης που αναδύονται από την πίστη και την εσωτερική δύναμη που προσφέρει η σχέση με τον Αλλάχ τον Ύψιστο. Στο Ισλάμ, ο δυνατός πιστός κατέχει ιδιαίτερη θέση, καθώς η ισχυρή πίστη, ο προσανατολισμός στις ενάρετες πράξεις και η αποφασιστικότητα αποτελούν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που τον διαφοροποιούν και τον καθιστούν πρότυπο για την κοινότητα. Με αναφορά στους λόγιους και τη σοφία των μεγάλων Ιμάμηδων, όπως ο Ιμάμης Μούσλιμ, ο Ίμπν Ταημία, ο Αν Νάουαουι, ο Ίμπν Κάγιεμ, ο Σέηχ Φαουζάν και Ιμπν Ουθαημήν, το παρακάτω κείμενο εξερευνά πώς ο συνδυασμός της πίστης και της σωματικής δύναμης προσδίδει ουσιαστική αξία στην πνευματική ζωή του ανθρώπου και πώς οι δύο αυτές όψεις αλληλοσυμπληρώνονται.
Διαβαζουμε: «Ο μεγάλος Ιμάμης Μούσλιμ (ο Αλλάχ να τον ελεήσει) καταγράφει ένα εξαιρετικό χαντίθ στο κεφάλαιο του για το Κάνταρ, στη μεγάλη συλλογή αυθεντικών προφητικών ρήσεων γνωστή ως Σαχίχ Μούσλιμ. Οι λόγιοι αναφέρονται σε αυτό το χαντίθ ως το «Χαντίθ του δυνατού πιστού».
Σύμφωνα με την αφήγηση του Αμπού Χουραϊρά (ο Αλλάχ να είναι ευχαριστημένος μαζί του), ο Προφήτης صلى الله عليه و سلم είπε:
المُؤْمِنُ القَوِيُّ خَيْرٌ وَأَحَبُّ إِلَى اللهِ مِنَ المُؤْمِنِ الضَّعِيفِ، وَفِي كُلٍّ خَيْرٌ، احْرِصْ عَلَى مَا يَنْفَعُكَ، وَاسْتَعِنْ بِاللهِ، وَلَا تَعْجِزْ، وَإِنْ أَصَابَكَ شَيْءٌ فَلَا تَقُلْ: لَوْ أَنِّي فَعَلْتُ كَانَ كَذَا وَكَذَا لَمْ يُصِبْنِي كَذَا، وَلَكِنْ قُلْ: قَدَرُ اللهِ وَمَا شَاءَ فَعَلَ، فَإِنَّ لَوْ تَفْتَحُ عَمَلَ الشَّيْطَانِ
«Ο δυνατός πιστός είναι καλύτερος και πιο αγαπητός στον Αλλάχ από τον αδύναμο πιστό, ενώ υπάρχει καλό και στους δύο. Να διαφυλάττεις αυτό που σε ωφελεί, ζήτα τη βοήθεια του Αλλάχ, μην είσαι αδύναμος και αν σε βρει δοκιμασία μην πεις “Αν είχα κάνει αυτό ή εκείνο, αυτό δεν θα είχε συμβεί”, αλλά πες “Καντάρουλάχι ουα μα σαα’ φα’αλ” (Αυτή είναι η απόφαση του Αλλάχ, και Εκείνος πράττει ό,τι θέλει), διότι, πράγματι, η φράση “Αν είχα κάνει το τάδε…” δίνει χώρο στις πράξεις του σατανά.»
Το χαντίθ αυτό βρίσκεται κάτω από τον τίτλο:
باب في الأمر بالقوة وترك العجز والاستعانة بالله وتفويض المقادير لله
«Κεφάλαιο: Η εντολή να είμαστε δυνατοί, να αποφεύγουμε την αδυναμία, να ζητάμε τη βοήθεια του Αλλάχ και να εναποθέτουμε τις υποθέσεις/ζητήματα μας στον Αλλάχ»
Πως οι λόγιοι κατανόησαν την έννοια του «δυνατού πιστού». Ο Ιμάμης και λόγιος Αν-Ναουαουί (ο Αλλάχ να τον ελεήσει) είπε:
«Η σημασία της δύναμης εδώ είναι η ισχυρή θέληση και η επιθυμία να εργαστούμε για τη μετά θάνατον ζωή. Έτσι, αυτός που περιγράφεται ως δυνατός πιστός είναι πιο θαρραλέος και σταθερός ενάντια στον εχθρό (τον πολέμιο της πίστης), πιο πρόθυμος να βγει και να αναζητήσει τη μάχη, πιο σταθερός στο κάλεσμα της ενάρετης πράξης και στην αποτροπή του κακού, πιο υπομονετικός απέναντι στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει σε όλα αυτά και ισχυρότερος στην εκτέλεση δύσκολων καθηκόντων για χάρη του Αλλάχ. Είναι πιο επιρρεπής στην προσευχή, τη νηστεία, την ενθύμησή (αδκάρ) του Αλλάχ και στις υπόλοιπες πράξεις λατρείας και είναι πιο ενεργός στην επιδίωξη αυτών των πράξεων, παρακολουθώντας στενά την απόδοσή του σε αυτές.» [Σάρχ Μούσλιμ, 16/214]
Ο σπουδαίος Ιμάμης Ίμπν Ταημία (ο Αλλάχ να τον ελεήσει) αναφέρθηκε σε αυτό το χαντίθ όταν συζητούσε την προσευχή του ασθενή που στέκεται όρθιος, λέγοντας:
«Όσον αφορά την προσευχή εκείνων που δεν μπορούν να την εκτελέσουν σωστά, η προσευχή τους είναι αποδεκτή με όποιον τρόπο τους είναι εύκολο να την εκτελέσουν, σύμφωνα με τις δυνατότητές τους, καθώς αυτό είναι που τους έχει διαταχθεί σε αυτήν την περίσταση, ενώ αυτός που είναι ικανός να εκτελέσει την προσευχή του σωστά είναι πιο ολοκληρωμένος και πιο ενάρετος, όπως είπε ο Προφήτης صلى الله عليه و سلم, «Ο δυνατός πιστός είναι καλύτερος και πιο αγαπητός στον Αλλάχ από τον αδύναμο πιστό, ενώ υπάρχει καλό και στους δύο.» [Ματζμούου αλ Φατάουα, 12/479]
Παρατηρούμε ότι ο Ίμπν Ταημία κατανοούσε πως η φυσική δύναμη και ικανότητα είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν τον δυνατό πιστό.
Ο σπουδαίος μαθητής του, ο Αλ-Αλλάμα Ιμπν Κάγιεμ (ο Αλλάχ να τον ελεήσει) είπε:
«Κάποιος που έχει επίγνωση της αλήθειας, αλλά είναι αδύναμος και δεν έχει τη δύναμη να την εφαρμόσει ή την ικανότητα να την κηρύξει, βρίσκεται στην κατάσταση του αδύναμου πιστού. Ο δυνατός πιστός είναι καλύτερος και πιο αγαπητός στον Αλλάχ από αυτόν.» [Αντ-Νταά ουα Αντ-Νταουά, σελ, 239]
Παρατηρούμε εδώ ότι ο Ιμπν Κάγιεμ κατανοούσε ότι το θάρρος αποτελεί κομμάτι της δύναμης του πιστού.
Ο Αλ-Αλλάμα Μουχάμαντ μπιν Σαλίχ Αλ-Ουθαϊμίν (ο Αλλάχ να τον ελεήσει) είπε:
«Η έννοια «Ο δυνατός πιστός» αναφέρεται στην πίστη του, καθώς η προορισμένη σημασία δεν είναι η φυσική δύναμη. Αυτό συμβαίνει επειδή η φυσική δύναμη μπορεί να είναι επιζήμια για κάποιον αν τη χρησιμοποιεί για να παραβιάσει τα όρια του Αλλάχ. Έτσι, η φυσική δύναμη από μόνη της δεν είναι ούτε επαινετή ούτε μεμπτή. Εάν κάποιος τη χρησιμοποιεί προς όφελός του σε αυτήν τη ζωή και την επόμενη, είναι επαινετή. Αν όμως τη χρησιμοποιεί για να παραβιάσει τα όρια του Αλλάχ, γίνεται επιζήμια. Συνεπώς, η «δύναμη» στη δήλωση του Προφήτη صلى الله عليه و سلم «Ο δυνατός πιστός» αναφέρεται στη δύναμη της πίστης, καθώς η λέξη «δυνατός» αναφέρεται για τον «πιστό», δηλαδή σε κάποιον που έχει ισχυρή πίστη. Ο δυνατός πιστός έχει τη δύναμη να εκτελεί ό,τι διέταξε ο Αλλάχ και να προσθέτει επιπλέον ενάρετες εθελοντικές πράξεις, όπως επιθυμεί ο Αλλάχ. Ο αδύναμος πιστός, αντίθετα, έχει αδύναμη πίστη, κάτι που τον εμποδίζει να εκπληρώνει τα καθήκοντά του και να αποφεύγει τα απαγορευμένα, και έτσι συχνά υπολείπεται.» [Σάρχ Ριάντ ους Σαλιχήν, 3/91-92]
Δεν εννοείται από τα λόγια του Σέηχ Ίμπν Ουθαιμίν ότι ο δυνατός πιστός πρέπει να είναι σωματικά αδύναμος ή να στερείται φυσικής δύναμης. Αντίθετα, διευκρινίζει ότι η πραγματική δύναμη στην οποία αναφέρεται αυτό το χαντίθ είναι η δύναμη στην πίστη (ιμάν). Στην πραγματικότητα, η δύναμη στην πίστη δεν θα επιτρέψει σε κάποιον να χάσει τη φυσική του κατάσταση ή να είναι ανίκανος σωματικά, εάν έχει την ικανότητα να είναι σωματικά δυνατός
Ο Σέηχ Σάλιχ Αλ-Φαουζάν είπε:
«Ο πιστός που είναι δυνατός στην πίστη, στο σώμα και στις πράξεις του είναι καλύτερος από τον αδύναμο πιστό, δηλαδή από εκείνον που έχει αδύναμη πίστη, σώμα ή πράξεις. Αυτό συμβαίνει επειδή ο δυνατός πιστός είναι παραγωγικός και επωφελής για τους μουσουλμάνους, και έτσι αυτοί επωφελούνται από τη φυσική του δύναμη, τις πράξεις του και την ισχυρή του πίστη. Ειδικότερα, στους αγώνες για χάρη του Αλλάχ και σε άλλες υποθέσεις που ωφελούν τους μουσουλμάνους, όπως η υπεράσπιση του Ισλάμ, εκείνος που είναι δυνατός έχει τη δύναμη να αντιμετωπίζει τους εχθρούς και τις προκλήσεις τους, κάτι που ο αδύναμος πιστός δεν μπορεί να κάνει.» [Αλ-Μουντακάα μιν Φατάουα Σέηχ Σάλιχ Αλ-Φαουζάν (5/380-381)]
Συνεπώς, αυτό το χαντίθ είναι μια ενθάρρυνση για να αποκτήσουμε δύναμη, καθώς το Ισλάμ είναι η Θρησκεία της δύναμης, της τιμής και του κύρους. Οι μουσουλμάνοι πρέπει πάντα να είναι δυνατοί.
Οι λόγιοι παρατηρούν και σχολιάζουν ότι το συγκεκριμένο χαντίθ δεν αναφέρει μόνο την σπουδαιότητα της σωματικής και πνευματικής δύναμης. Αφού μας πληροφορεί για την ανωτερότητα του δυνατού πιστού, ο Προφήτης صلى الله عليه و سلم μας δίνει συγκεκριμένες οδηγίες για το πώς να γίνουμε δυνατοί πιστοί, παρέχοντάς μας τέσσερις συμβουλές, όλες σχετικές με την πίστη:
- Διασφάλισε αυτό που σου κάνει καλό (πνευματικά και σωματικά)
- Ζήτησε τη βοήθεια του Αλλάχ του Υψιστου
- Μην ασχολείσαι με υποθέσεις που δεν έχουν να σου προσφέρουν κάτι
- Επιβεβαίωσε το Καντάρ (Θείο Διάταγμα/Βούληση) του Αλλάχ όταν αντιμετωπίζεις δοκιμασίες και μην παραδίνεσαι στον σατανά αμφισβητώντας, με το να σκέφτεσαι «τι θα είχε συμβεί αν» είχες επιλέξει άλλη πορεία δράσης.
Όλα αυτά τα στοιχεία αυξάνουν την πίστη και διαμορφώνουν έναν δυνατό πιστό. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο Προφήτης صلى الله عليه و سلم δεν αλλάζει θεματολογία, αλλά μας προσφέρει σαφείς οδηγίες για να γίνουμε δυνατοί πιστοί.
Ο ίδιος ο Προφήτης صلى الله عليه و سلم έχει ήδη απαντήσει σε ερωτήματα όπως «Τι σημαίνει δυνατός πιστός;» και «Πώς μπορώ να γίνω δυνατός πιστός;» Όλα βρίσκονται μέσα σε αυτό το σύντομο αλλά περιεκτικό χαντίθ. Ο δυνατός πιστός είναι αυτός που προστατεύει ό,τι τον ωφελεί, ζητά τη βοήθεια του Αλλάχ, δεν ασχολείται με υποθέσεις χωρίς (πνευματικό όφελος) και κατανοεί σταθερά ότι ό,τι συμβαίνει είναι από το Καντάρ του Αλλάχ, λέγοντας «Καντάρουλάχι ουα μα σαα’ φα’αλ», μεταξύ άλλων στοιχείων που ενισχύουν την πίστη του.
Ο πιστός που έχει ισχυρή πίστη (ιμάν) είναι πιθανό να είναι σε καλή φυσική κατάσταση και φόρμα, καθώς κατανοεί τη σημασία του αγώνα (Τζιχάντ, πνευματικά και σωματικά). Ο αδύναμος πιστός, από την άλλη, μπορεί εύκολα να πάρει βάρος και να μην είναι σε φόρμα, λόγω υπερβολικής κατανάλωσης φαγητού και τεμπελιάς. Έτσι, η φυσική δύναμη είναι άμεσο αποτέλεσμα της δύναμης στην πίστη.
Αντίθετα, ένας αθλητής κορυφαίας απόδοσης μπορεί να μην μπορεί καν να σηκωθεί για την πρωινή προσευχή. Επομένως, η δύναμή του δεν τον κάνει καλύτερο ούτε πιο αγαπητό στον Αλλάχ.» [Μούσα Ρίτσαρντσον, απο το άρθρο με τίτλο «ποιος θεωρείται δυνατός πιστός, Απρίλιος 2012 – Επιμελήθηκε, μεταφράστηκε στην Ελληνική, από τον Άχμαντ Μ.Ελντίν για το IslamForGreeks.org – ελαφρώς παραφρασμένο]
Το χαντίθ για τον «δυνατό πιστό» υπογραμμίζει ότι η αληθινή δύναμη δεν είναι απλώς θέμα φυσικής κατάστασης αλλά κυρίως ζήτημα πνευματικής ενίσχυσης. Η σωματική δύναμη είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ένα εργαλείο στα χέρια ενός πιστού που προσπαθεί να υπηρετήσει τον Αλλάχ, να ενδυναμώσει την πίστη του και να προσφέρει βοήθεια στους άλλους. Μέσα από τη σοφία των λογίων με κυρια αναφορά των λόγων του Προφήτη, αντιλαμβανόμαστε ότι ο ισχυρός πιστός δεν υπολείπεται στην ταπεινότητα, στη θέληση για θυσία και στην ενδυνάμωση της κοινότητας και της προσωπικής του πορείας προς τον Αλλάχ. Η δύναμη στην πίστη δεν υποχωρεί ποτέ μπροστά στις προκλήσεις, αλλά αναζητά την ισορροπία μεταξύ πνευματικής και σωματικής υγείας, δίνοντας στον πιστό αξία και νόημα στο πέρασμά του από αυτή τη ζωή