الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Ο Αλλάχ ο Ύψιστος συχνά δίνει περιθώριο στους τυράννους και αλαζόνες εχθρούς της αλήθειας να δρουν ανενόχλητοι έως ότου η αλαζονεία τους φτάσει στο αποκορύφωμα. Και τότε επέρχεται η θεία τιμωρία που τους συντρίβει. Αυτή η αρχή τεκμηριώνεται στο Κοράνι στη τη Σούννα ως ξεκάθαρη μεθοδολογία του Υψίστου.
Ο Προφήτης Μουχάμαντ ﷺ προειδοποίησε: «Πραγματικά, ο Αλλάχ δίνει παράταση στον άδικο, αλλά όταν τον τιμωρήσει δεν του αφήνει διαφυγή» {Μπουχάρι, 4686}. Μετά απήγγειλε το κορανικό χωρίο: «Και τέτοια είναι η τιμωρία του Κυρίου σου όταν τιμωρεί τις πόλεις που έχουν γίνει άδικες. Πράγματι, η τιμωρία Του είναι οδυνηρή και σκληρή» {Σούρα Χουντ 11:102}
Ο Αλλάχ μπορεί να δίνει προθεσμία και υλικά αγαθά στους καταπιεστές αντί να τους τιμωρεί αμέσως, όμως αυτό δεν είναι ένδειξη εύνοιας, είναι μάλλον μια μορφή δοκιμασίας και σταδιακής παγίδευσής τους. Όπως εξηγούν οι λόγιοι, δίνοντας παράταση στους τυράννους και χωρίς να επισπεύδει την τιμωρία τους, ο Αλλάχ ουσιαστικά τούς παρασύρει σε περισσότερη αμαρτία, καθιστώντας τους άξιους για μεγαλύτερη τιμωρία, εκτός αν μετανοήσουν».
Αυτό αποτελεί έκφανση της θείας δικαιοσύνης και σοφίας. Παρακάτω θα εξετάσουμε παραδείγματα από το Κοράνι και την ισλαμική παράδοση, όπως την περίπτωση του Φαραώ, του Καρούν, του Νεμρούδ και του Αμπού Τζαχλ, που φανερώνουν αυτή τη στρατηγική. Θα δούμε στοιχεία από το Κοράνι με ταφσίρ (επεξήγηση) έγκριτων ουλεμά (όπως ο Ιμπν Καθίρ και ο Ιμπν Ταημία) και από αυθεντικά χαντίθ και θα δούμε ποια είναι η σοφία πίσω από την καθυστέρηση της τιμωρίας, καθώς και πώς οι πιστοί πρέπει να κατανοούν και να υπομένουν αυτή την κατάσταση.
Το παράδειγμα του Φαραώ
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο Φαραώ, ο τύραννος ηγεμόνας της εποχής του ευλογημένου προφήτη Μωυσή. Ο Φαραώ αυτοαποκαλέστηκε θεός, λέγοντας στον λαό του: «Δεν γνωρίζω για σας άλλον θεό εκτός από εμένα» (Κοράνι 28:38) και «Εγώ είμαι ο ύψιστος κύριός σας» (Κοράνι 79:24). Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις και θαύματα που του έδειξε ο Μωυσής, τις πληγές και τα σημεία που στάλθηκαν ως υπενθύμιση, εκείνος επέμενε με αλαζονεία, αθεΐα και βασανισμούς στο λαό του Ισραήλ. Ο Ιμπν Καθίρ σχολιάζει ότι ο Φαραώ μιμήθηκε την έπαρση του προκατόχου του, του Νεμρούδ, διεκδικώντας θεϊκές ιδιότητες και ότι η αλαζονεία του τρεφόταν από την πολύχρονη βασιλεία και τυραννία του. Ο Αλλάχ όμως δεν τον τιμώρησε αμέσως. Του έδωσε χρόνο και περιθώριο μέχρι να φτάσει στο έπακρο της ύβρεως.
Η κορύφωση της αλαζονείας του Φαραώ ήρθε όταν καταδίωξε τους Ισραηλίτες, παρά το ότι είδε το θαύμα της διάβασης της Ερυθράς Θαλάσσης. Θεώρησε αλαζονικά ότι θα μπορούσε να τους φτάσει και να τους συλλάβει, εισερχόμενος ο ίδιος στη διαιρεμένη θάλασσα. Η θεία τιμωρία όμως ήρθε ξαφνικά όταν τα νερά έκλεισαν και τον έπνιξαν μαζί με το στρατό του, ακριβώς τη στιγμή που πίστευε ότι είχε νικήσει. Όταν ο θάνατος τον περικύκλωσε από παντού, τότε μόνο ο Φαραώ κραύγασε ομολογώντας την πίστη του στον Θεό του Μωυσή, τον Αλλάχ («Πιστεύω ότι δεν υπάρχει αληθινός θεός άξιος λατρείας παρά μόνον Αυτός στον Οποίον πιστεύουν οι Ισραηλίτες, και είμαι κι εγώ ένας από τους Μουσουλμάνους (δηλ υποταγμένος στον Θεό», Κοράνι 10:90), αλλά τότε ήταν πλέον αργά. Ο ίδιος ο Αλλάχ, στο επόμενο χωρίο, τονίζει: «Τώρα (πιστεύεις);… Σήμερα θα διασώσουμε μόνο το σώμα σου, ώστε να γίνεις σημάδι για όσους θα έρθουν μετά από εσένα» (10:91-92), δείχνοντας ότι η μετάνοια της τελευταίας στιγμής δεν ωφελεί έναν τύραννο που επιμένει πεισματικά ως το τέλος, που γνωρίζει ότι πεθαίνει.
Η δραματική αυτή κατάληξη επιβεβαιώνει περίτρανα τις συνέπειες της εμμονικής αλαζονείας. Ο θάνατος αυτού του τυράννου με τέτοιον τρόπο αποτελεί ένα από τα μέγιστα σημεία που δείχνουν τις συνέπειες της ισχυρογνωμοσύνης του άπιστου, της αδικίας και της αλαζονείας του καταπιεστή. Ο Αλλάχ θέλησε μάλιστα να κάνει το παράδειγμα του Φαραώ ακόμη πιο παραστατικό για τους ανθρώπους. Διέσωσε το πτώμα του Φαραώ, βγάζοντάς το στην ακτή, ώστε οι ακόλουθοί του να δουν με τα μάτια τους ότι ο άλλοτε πανίσχυρος ψευτο θεός τους κείτονταν νεκρός και ανήμπορος. Αυτό έγινε «για να είναι σημείο σε όσους έρθουν μετά» (10:92), δηλαδή δίδαγμα ότι κανένας θνητός, όσο μεγάλος και ισχυρός κι αν είναι, δεν μπορεί τελικά να ξεφύγει από την τιμωρία του Αλλάχ όταν ξεπεράσει κάθε όριο αλαζονείας. Όπως σχολιάζει ο Αλλάμα Σέηχ Σάλιχ αλ Φαουζάν, η ανάσυρση του σώματος του Φαραώ απέδειξε στους ανθρώπους «ότι ο Αλλάχ είναι ο Παντοδύναμος… και κανείς δεν μπορεί να διαφύγει από την τιμωρία Του, ακόμη κι αν κατέχει θέση εξουσίας και δύναμη ανάμεσα στους ανθρώπους» {Αλ Μουντάκα μιν φατάουα αλ Φαουζάν, νο.132}. Το τέλος του Φαραώ είναι λοιπόν μια διαχρονική απόδειξη ότι η δικαιοσύνη του Υψίστου μπορεί να έρθει με καθυστέρηση, αλλά όταν έρθει είναι αμείλικτη και παραδειγματική.
Το παράδειγμα του Καρούν
Ένα άλλο διδακτικό παράδειγμα είναι η ιστορία του Καρούν, όπως περιγράφεται στη Σούρα Αλ-Κασάς (28:76-82). Ο Καρούν ήταν από τον λαό του Μωυσή, σύμφωνα με ορισμένες αναφορές ξάδελφός του, και του είχε δοθεί αμύθητος πλούτος. Αντί όμως να είναι ευγνώμων, «φέρεται αλαζονικά απέναντι στον λαό του» (28:76) και καυχιέται «Μου δόθηκαν αυτά [τα πλούτη] χάρη στη γνώση που κατέχω» (28:78), αποδίδοντας δηλαδή όλη του την επιτυχία στις δικές του ικανότητες. Οι συνετοί από τον λαό του τον νουθετούν: «Μην είσαι αλαζόνας, διότι ο Αλλάχ δεν αγαπά τους υπερόπτες… Και αναζήτησε με ό,τι σου έδωσε ο Αλλάχ τον Οίκο του Άλλου Κόσμου, χωρίς να παραμελείς το μερίδιό σου σε αυτή τη (νόμιμη) ζωή και κάνε το καλό όπως σε ευεργέτησε ο Αλλάχ, και μην επιδιώκεις τη διαφθορά στη γη» (28:76-77). Εκείνος όμως απαντά εγωιστικά ότι δεν χρειάζεται τις συμβουλές τους, πιστεύοντας πως ο τεράστιος πλούτος του είναι απόδειξη ότι «το αξίζει» και ότι ο Θεός τον ευνοεί (28:78).
Η συνέχεια της ιστορίας δείχνει πόσο απατηλή ήταν αυτή η αντίληψη. Μια μέρα ο Καρούν βγήκε μπροστά στον λαό του επιδεικνύοντας όλη τη χλιδή και τα πλούτη του, με πομπή υπηρετών και στολίδια. Οι κοσμικοί θαυμαστές του (από τους λαϊκούς) ευχήθηκαν να ήταν στη θέση του, λέγοντας: «Μακάρι να είχαμε κι εμείς ό,τι δόθηκε στον Καρούν!» (28:79). Όμως πριν προλάβει ο Καρούν να χαρεί την κοσμική του δόξα, ήρθε η αιφνίδια τιμωρία, «Και κάναμε τη γη να τον καταπιεί, αυτόν και το παλάτι του» (28:81). Ο Αλλάχ τον βύθισε κυριολεκτικά στη γη μαζί με όλα του τα υπάρχοντα και «δεν υπήρξε κανείς να τον βοηθήσει απέναντι στον Αλλάχ, ούτε μπόρεσε ο ίδιος να σώσει τον εαυτό του». Ολόκληρος ο θησαυρός του και η μεγαλοπρέπειά του εξαφανίστηκαν σε μια στιγμή. Όσοι την προηγούμενη ημέρα τον ζήλευαν, έμειναν έκθαμβοι και είπαν: «Αλίμονο… Ο Αλλάχ δίνει άφθονα ή περιορίζει [τα αγαθά] σε όποιον θέλει από τους δούλους Του. Αν δεν μας είχε ευλογήσει ο Αλλάχ, θα μπορούσε να είχε κάνει τη γη να καταπιεί κι εμάς! Πράγματι οι άπιστοι δεν ευημερούν» (28:82). Έτσι συνειδητοποίησαν ότι τα πλούτη δεν συνεπάγονται με θεϊκή εύνοια, αλλά μπορεί να είναι τρομερή δοκιμασία και παγίδα.
Οι κλασικοί σχολιαστές αναφέρουν ότι ο Καρούν αρχικά ήταν ευσεβής και κατείχε γνώση (ένας από τους καλύτερους μελετητές της Τοράχ), αλλά «υπέκυψε στη φιλαργυρία και την υποκρισία», και η αλαζονεία του λόγω του πλούτου τον κατέστρεψε. Τα κλασσικά ταφσίρ τονίζουν ότι ο Καρούν τιμωρήθηκε για την υπέρμετρη αχαριστία του. Νόμιζε ότι κατείχε όλη τη γη. Σε ένα σχετικό αυθεντικό χαντίθ, ο Προφήτης Μουχάμαντ ﷺ περιγράφει: «Ενώ ένας άνδρας περπατούσε καμαρωτός, με εντυπωσιακή ενδυμασία και χτενισμένα μαλλιά, γεμάτος υπερηφάνεια, ξαφνικά ο Αλλάχ τον βύθισε στη γη, όπου θα βυθίζεται μέχρι την Ημέρα της Ανάστασης». Ο Ιμάμης Αλ Μπουχάρι τοποθετεί αυτή τη ρήση στη συλλογή του, οπου μοιάζει να αντανακλά την ιστορία του Καρούν. Ο Ιμπν Καθίρ, αναφέρει ότι ο ίδιος ο Μωυσής προσευχήθηκε εναντίον του Καρούν όταν εκείνος έφτασε την αλαζονεία του στο αποκορύφωμα. Τότε ο Αλλάχ τού αποκάλυψε ότι έχει θέσει τη γη υπό τις διαταγές του Μωυσή. Έτσι ο ευλογημένος προφήτης Μωυσής διέταξε τη γη (σε μορφή επίκλησης προς τον Ύψιστο) να καταπιεί τον Καρούν.
Η ουσία είναι ότι ο Αλλάχ έδωσε στον αλαζόνα πλούσιο άφθονο χρόνο και περιουσία, δίνοντας του ένα τεράστιο περιθώριο, μέχρι που ο ίδιος έφτιαξε τη θηλιά της υπεροψίας του και την τύλιξε στο λαιμό του. Τότε σε μια στιγμή ήρθε η τιμωρία. Η ιστορία του Καρούν τελειώνει με το συμπέρασμα που δίνει το ίδιο το Κοράνι «Την ευδαιμονία στη μέλλουσα ζωή, θα τη δώσουμε σ’ εκείνους που δεν επιδιώκουν την αλαζονεία στη γη, ούτε να σκορπούν το κακό (στη γη). Και η ανταμοιβή (και ο Παράδεισος) στο τέλος, θα είναι για τους ευσεβείς (που φυλάσσονται από την τιμωρία του Αλλάχ μέσω της υπακοής των εντολών Tου)» (28:83).
Το παράδειγμα του Νεμρούδ
Πριν τον Φαραώ, ένα παρόμοιο μοτίβο βρίσκουμε στην ιστορία του βασιλιά Νεμρούδ ο οποίος βασίλευε την εποχή του ευλογημένου προφήτη Αβραάμ. Ο Νεμρούδ αναφέρεται στο Κοράνι (όχι ονομαστικά) στο χωρίο όπου συζητά με τον Αβραάμ: «Είδες εκείνον που (ήταν πολύ αλαζόνας και τολμηρός που) διαφωνούσε συζητώντας με τον Ιμπραήμ (Αβραάμ) για τον Κύριό του (τον Αλλάχ), [απλώς] επειδή ο Αλλάχ τού είχε δώσει βασιλεία (έγινε αλαζόνας ρωτώντας τον Ιμπραήμ ποιος είναι ο Κύριός του); Όταν ο Ιμπραήμ είπε: «Ο Κύριός μου (Αλλάχ) είναι Αυτός που δίνει ζωή και την αφαιρεί.» Είπε (εκείνος ο βασιλιάς): «Και εγώ δίνω ζωή (όταν διατάζω την εκτέλεση κάποιου, και έπειτα τον συγχωρώ) και την αφαιρώ (αν δεν τον συγχωρέσω).» Ο Ιμπραήμ είπε: «Ο Αλλάχ φέρνει τον ήλιο από τα ανατολικά, οπότε φέρε τον λοιπόν από τα δυτικά.» Κι έτσι ο άπιστος έμεινε άναυδος (και το επιχείρημά του καταρρίφθηκε). Και ο Αλλάχ δεν καθοδηγεί τους άδικους.» (2:258).
Όταν ο Αβραάμ του είπε ότι ο Κύριος (Θεός) δίνει ζωή και θάνατο, εκείνος απάντησε: «Εγώ δίνω ζωή και θάνατο», διατάζοντας επιδεικτικά την εκτέλεση ενός ανθρώπου και τη χάρη σε έναν άλλο. Ο Αβραάμ τότε του είπε ότι ο Αλλάχ ανατέλλει τον ήλιο από την ανατολή, οπότε (αν ήταν θεός) ας τον ανατείλει από τη δύση, αφήνοντας τον Νεμρούδ άναυδο και αποστομωμένο (2:258).
Ο Ιμπν Καθίρ και άλλοι ιστορικοί σημειώνουν ότι ο Νεμρούδ ήταν γιος του Χους (απόγονος του Νώε) και από τους λίγους ανθρώπους που κυβέρνησαν ολόκληρη την οικουμένη στην εποχή τους. Η δύναμη και η μακρόχρονη βασιλεία του γέννησαν μέσα του ακραία έπαρση και αθεΐα. Δεν αρκέστηκε στον διάλογο με τον Αβραάμ. Οι διηγήσεις λένε ότι επέμεινε να αντιστρατεύεται τον Θεό του Αβραάμ. Σύμφωνα με τα ταφσίρ, όταν ο Αβραάμ βγήκε σώος από τη φωτιά (στην οποία τον είχε ρίξει ο Νεμρούδ χωρίς αποτέλεσμα), ο υπερόπτης βασιλιάς τού είπε ειρωνικά: «Πού είναι τώρα οι στρατιές του Κυρίου σου;». Ο προφήτης τον προειδοποίησε ότι ο Αλλάχ θα του δείξει τη δύναμη ακόμα και του πιο ασήμαντου στρατιώτη Του. Τότε ο Αλλάχ επέτρεψε να συγκεντρωθεί πάνω από τον Νεμρούδ και τον στρατό του ένα πυκνό σύννεφο κουνουπιών και σκνιπών. Αυτά τα μικροσκοπικά πλάσματα επιτέθηκαν στους στρατιώτες του, μπαίνοντας στα αυτιά, στα ρουθούνια και στα μάτια τους, προκαλώντας χάος. Ο ίδιος ο Νεμρούδ χτυπήθηκε από το πιο μικρό εξ αυτών. Ενα κουνούπι εισχώρησε στο ρουθούνι του και ανέβηκε στον εγκέφαλό του, προκαλώντας του αφόρητο μαρτύριο. Λέγεται ότι ο αλαζονικός βασιλιάς χτυπούσε το κεφάλι του συνεχώς για να ανακουφιστεί, ώσπου μετά από χρόνια βασανιστικής ταπείνωσης υπέκυψε και πέθανε. Έτσι ο Αλλάχ τιμώρησε τον «θεό» Νεμρούδ με έναν κώνωπα, δείχνοντας παραδειγματικά ότι ακόμη και ο ισχυρότερος τύραννος είναι ανίσχυρος μπροστά στη δύναμη του Δημιουργού. Οι κλασικοί ιστορικοί, όπως ο Ιμπν Τζαρίρ ατ Ταμπαρί και ο Ιμπν Καθίρ στο αλ Μπιντάγια ουάν-Νιχάγια, αναφέρουν αυτή την παράδοση ως το τέλος του Νεμρούδ, δίνοντας της αξιοπιστία μέσα από τις μεταδόσεις παλαιότερων μελετητών.
Η περίπτωση του Νεμρούδ, αν και δεν αναλύεται με λεπτομέρειες στο Κοράνι, παραμένει ένα εξαιρετικό παράδειγμα της μεθοδολογίας του Παντοδύναμου. Ο Αλλάχ παρέτεινε την εξουσία και τη ζωή αυτού του καταπιεστή επί δεκαετίες, πιθανώς δίνοντάς του και ευκαιρίες μετάνοιας, αλλά τελικά τον κατέστρεψε με τρόπο ταπεινωτικό όταν εκείνος είχε φτάσει στο αποκορύφωμα της αλαζονείας του. Κάθε τύραννος παίρνει μια διορία, αλλά «το σχέδιο του Αλλάχ είναι ισχυρό» (Κοράνι 7:183, 68:45). Όπως αναφέρει συνοπτικά μια διδακτική ρήση των Σάλαφ: «Κανένας τύραννος δεν συνεχίζει για πάντα, του δίνεται προθεσμία, και όταν έρχεται η ώρα ο Αλλάχ κόβει τις ρίζες του».
Αμπού Τζαχλ: ο «Φαραώ αυτής της Ούμμα»
Στην πρώιμη ισλαμική ιστορία ένα παράδειγμα τυράννου που οι Μουσουλμάνοι έζησαν από κοντά ήταν ο Αμπού Τζαχλ (το πραγματικό όνομα ήταν Αμρ ιμπν Χισάμ). Υπήρξε από τους πιο φανατικούς εχθρούς του Προφήτη Μουχάμαντ ﷺ στη Μέκκα, γνωστός για την ακραία αλαζονεία και σκληρότητά του. Το προσωνύμιο του σημαίνει «πατέρας της άγνοιας», του δόθηκε από τον ίδιο τον Προφήτη σε αντιδιαστολή με το πραγματικό του όνομα, λόγω της πεισματικής του άρνησης να δεχτεί την αλήθεια της αποκάλυψης (Ισλάμ). Η έχθρα και η υπεροψία του ήταν τέτοιας έκτασης, που ο Προφήτης ﷺ τον αποκάλεσε: «ο Φαραώ αυτής της κοινότητας (ούμμα)». Οι Μουσουλμάνοι της εποχής τον θεωρούσαν ισοδύναμο του Φαραώ, ως τον πιο αλαζόνα και εχθρό της πίστης.
Ο Αμπού Τζαχλ καταδίωξε ανηλεώς τους πρώτους Μουσουλμάνους. Βασάνισε μέχρι θανάτου τους αδύναμους (όπως την Σουμμάγια, την πρώτη γυναίκα μάρτυρα του Ισλάμ), χλεύασε δημόσια τον Προφήτη και επιχείρησε επανειλημμένα να τον δολοφονήσει. Είναι χαρακτηριστικό ότι μια φορά καυχήθηκε πως θα τσακίσει το κεφάλι του Μουχάμαντ με μια πέτρα ενώ αυτός προσευχόταν, μόνο για να αποτύχει λόγω θεϊκής παρέμβασης γεγονός που μνημονεύεται στο Κοράνι (96:9-16).
Παρά τις προειδοποιήσεις εκείνος δεν έπαυσε να δείχνει υπέρμετρη αυτοπεποίθηση ότι θα νικήσει το Ισλάμ. Όταν οι Μουσουλμάνοι μετανάστευσαν στη Μεδίνα, ο Αμπού Τζαχλ συγκέντρωσε μεγάλο στρατό από τη Μέκκα για να τους αφανίσει, οδηγώντας τους στο περίφημο πρώτο πόλεμο στο Μπαντρ (624 μ.Χ.).
Εκεί στο Μπαντρ ο Αμπού Τζαχλ βρισκόταν στο απόγειο της αλαζονείας του. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ήταν πεπεισμένος ότι η υπεράριθμη και πάνοπλη στρατιά των Κουραϊσιτών θα εξολόθρευε εύκολα τους λιγοστούς μουσουλμάνους. Όμως συνέβη το αντίθετο. Ο Αλλάχ έδωσε μια ανέλπιστη νίκη στους πιστούς. Ο ίδιος ο Αμπού Τζαχλ σκοτώθηκε στη μάχη και μάλιστα από δύο νεαρούς Μουσουλμάνους άνδρες από τη Μεδίνα που τον καταδίωξαν επίτηδες μέσα στη σύγκρουση. Ο αλαζόνας ηγέτης έπεσε από τα χέρια αυτών που θεωρούσε ασήμαντους. Μετά τη μάχη κάποιοι σύντροφοι μετέφεραν στη Μεδίνα τα νέα στον Προφήτη και εκείνος επιβεβαίωσε: «Ο Αμπού Τζαχλ σκοτώθηκε, ήταν ο Φαραώ αυτής της Ούμμα». Το σώμα του Αμπού Τζαχλ βρέθηκε στο πεδίο και αναγνωρίστηκε. Σε μια ταπεινωτική πράξη συμβολισμού, οι μουσουλμάνοι τον έθαψαν σε έναν λάκκο μαζί με άλλους αρχηγούς των απίστων. Όπως και ο αρχαίος Φαραώ, ο «Φαραώ της εποχής του Προφήτη» έλαβε την τελική του πτώση αφού είχε αφεθεί να κλιμακώσει πλήρως την αλαζονεία του.
Ο θάνατος του Αμπού Τζαχλ ήταν καθοριστικός. Σηματοδότησε το τέλος ενός από τους πιο φανατικούς εχθρούς του Ισλάμ. Η ιστορία του μαζί με του Φαραώ, του Καρούν και του Νεμρούδ, αποτελεί επαλήθευση της υπόσχεσης του Αλλάχ ότι η αλαζονεία δεν μένει ατιμώρητη. Μπορεί η δικαιοσύνη να καθυστερεί, όμως όταν έρθει η ώρα, ο Αλλάχ ανταποδίδει με τρόπο που φανερώνει απολύτως την αλήθεια και εκθέτει την αλαζονεία των τυράννων. Ο άδικος θα πάρει μια μικρή προθεσμία, αλλά τελικά η κατάληξή του θα είναι ο όλεθρος και ο καταπιεσμένος θα λάβει το δίκιο του.
Η στάση του Μουσουλμάνου
Τα παραπάνω παραδείγματα δείχνουν ότι η μέθοδος του Αλλάχ να αφήνει τους εχθρούς Του να φτάνουν στην κορυφή της αλαζονείας πριν τους συντρίψει δεν είναι τυχαία ή άδικη αλλά εμπεριέχει σοφία. Γιατί όμως;
Πρώτον, ο Αλλάχ είναι ο Αλ Χαλίμ (Μακρόθυμος). Από τις ιδιότητες Του είναι να μην σπεύδει να τιμωρήσει αμέσως, δίνοντας περιθώριο μετάνοιας. Όπως αναφέρει μια παράδοση, ο Αλλάχ θα απαντήσει στην προσευχή του αδικημένου, ακόμη κι αν περάσει καιρός και δίνει χρόνο στον αλαζόνα τύραννο μήπως μετανοήσει και ζητήσει συγχώρεση από τους ανθρώπους που αδίκησε. Στο ίδιο πνεύμα, το Κοράνι δηλώνει ότι ακόμη και όταν οι άνθρωποι αρνούνται επίμονα την πίστη, ο Αλλάχ μπορεί να αναβάλει την τιμωρία «μέχρι που, αν οι απόστολοι απελπιστούν από τον λαό (τους) και τους θεωρούν ψεύτες, τότε τους έρχεται η βοήθειά Μας… και δεν μπορεί να αποτραπεί η τιμωρία μας από τους αμαρτωλούς» (12:110). Δηλαδή, ο Θεός καμιά φορά καθυστερεί την νίκη της αλήθειας μέχρι την τελευταία στιγμή, αλλά τελικά η βοήθεια έρχεται και οι αλαζόνες, αρνητές και αμαρτωλοί δεν ξεφεύγουν. Το ίδιο επαναλαμβάνεται, ότι «Πολλοί απόστολοι πριν από σένα χλευάστηκαν, αλλά ανέβαλλα (την τιμωρία) για τους άπιστους, έπειτα τους τιμώρησα και πόσο φρικτή ήταν η τιμωρία Μου!» (13:32). Η καθυστέρηση της τιμωρίας μπορεί να αποτελεί ευκαιρία και έλεος, όχι αδιαφορία από μεριάς του Θεού.
Δεύτερον, η παράταση αυτή συχνά λειτουργεί ως παγίδα για τους αλαζόνες. Όπως είδαμε, ο Αλλάχ μπορεί να αυξήσει τις ευλογίες και την ισχύ ενός εγκληματία ανθρώπου, ώστε εκείνος να νομίζει ότι βρίσκεται σε καλό δρόμο, ενώ στην πραγματικότητα σκάβει το λάκκο του. Το Κοράνι προειδοποιεί ξεκάθαρα τους άπιστους: «Ας μη νομίζουν οι άπιστοι ότι επειδή τους δίνουμε παράταση (στην ζωή και στην ευημερία) είναι καλό για τους ίδιους. Τους δίνουμε χρόνο μόνο για να αυξήσουν τις αμαρτίες τους. Και γι’ αυτούς υπάρχει εξευτελιστική τιμωρία» (3:178)
Ο Ιμπν Καθίρ σχολιάζει αυτό το εδάφιο παραπέμποντας και σε άλλα Κορανικά χωρία: «Μην τους εντυπωσιάζουν τα πλούτη και τα παιδιά τους. Ο Αλλάχ θέλει να τους τιμωρήσει μ’ αυτά στην επίγεια ζωή και να ξεψυχήσουν όντας άπιστοι» (9:85), και «Θα τους προσελκύσουμε στην τιμωρία από εκεί που δεν γνωρίζουν» (68:44).
Δηλαδή, τα πολύτιμα αγαθά που απολαμβάνουν οι ασεβείς, αλαζόνες που επιμένουν στην απιστία, δεν είναι ένδειξη επιβράβευσης αλλά δόλωμα. Ο ίδιος ο Προφήτης ﷺ το εξέφρασε: «Όταν δεις ότι ο Αλλάχ δίνει σε έναν άνθρωπο από τα υλικά του κόσμου ό,τι ποθεί, ενώ αυτός εξακολουθεί να αμαρτάνει, τότε [να γνωρίζεις] ότι αυτό είναι βαθμιαίο ξεγέλασμα προς την καταστροφή του)» {Μούσναντ του Ιμάμη Άχμαντ (18391)} . Ο γνωστός λόγιος Φουδαϊλ ιμπν Ιγιάδ επεξήγησε: «Αν δεις τον Αλλάχ να παρέχει εύνοιες σε έναν αμαρτωλό, μην το πάρεις ως τιμή, είναι που τον τραβάει σιγά-σιγά προς την απώλεια».
Πράγματι, όπως αναλύει ο Σέηχ Ιμπν Ουθάιμιν, κάθε νέα ευλογία που λαμβάνει ο αμετανόητος αμαρτωλός αυξάνει τον εγωισμό του και τον απομακρύνει περισσότερο από τη μετάνοια, ώσπου κάποια στιγμή ξαφνικά πέφτει η θεία τιμωρία και τότε καταλαβαίνει (αλλά αργά) ότι οι πρόσκαιρες χαρές που έζησε ήταν παγίδα που επέσπευσε την αιώνια καταστροφή του. Το Κοράνι συνοψίζει ως εξής «Κι όταν ξέχασαν (ή απέκρουσαν) αυτά με τα οποία νουθετήθηκαν, ανοίξαμε γι’ αυτούς τις πύλες κάθε ευημερίας, μέχρι τη στιγμή που χάρηκαν για όσα τους δόθηκαν, τοτε Τους πιάσαμε ξαφνικά και τότε έγιναν απελπισμένοι!» (6:44).
Αυτό το μοτίβο, να έρχεται η τιμωρία στο απόγειο της αλαζονικής ευφορίας είναι εμφανές σε όλους τους προαναφερθέντες, όπως στον Φαραώ (την ώρα που διασχίζει με ορμή την ανοικτή θάλασσα), στον Καρούν (την ώρα που παρελαύνει με τα πλούτη του), στον Νεμρούδ (όταν νόμιζε ότι κανείς δεν μπορεί να τον βλάψει) και στον Αμπού Τζαχλ (όταν πήγε στη μάχη βέβαιος για τη νίκη του). Η αρπαγή έρχεται αιφνίδια και τους αφήνει άφωνους.
Τρίτον, υπάρχει μια σημαντική σοφία αυτής της «καθυστέρησης» που αφορά τους πιστούς. Αποτελεί δοκιμασία υπομονής και διάκρισης. Στη συνέχεια του χωρίου 3:178, ο Αλλάχ λέει (εδαφ.179): «Ο Αλλάχ δεν πρόκειται να αφήσει τους πιστούς στην κατάσταση που είστε τώρα, μέχρι να ξεχωρίσει το κακό από το καλό» (3:179). Δηλαδή, ο Ύψιστος επιτρέπει να συμβούν δυσκολίες, όπως η προσωρινή ισχύς των αλαζόνων, τυράννων και απίστων, προκειμένου να δοκιμάσει την πίστη των πιστών και να ξεκαθαρίσει δημόσια ποιοι είναι ειλικρινείς. Για παράδειγμα, στη μάχη του Ούχουντ, η προσωρινή αναποδιά επέτρεψε να φανερωθεί η υποκρισία ορισμένων που λιποψύχησαν, ενώ οι πραγματικοί πιστοί αναδείχθηκαν μέσω της υπομονής τους. Έτσι και σε κάθε εποχή, όταν οι εχθροί της αλήθειας φαίνεται να υπερισχύουν, αυτό αποτελεί τεστ από τον Ύψιστο για την κοινότητα των πιστών. Θα μείνουν σταθεροί στην πίστη και την ηθική τους, πιστεύοντας στο τελικό σχέδιο Του, ή θα απογοητευτούν και θα παρασυρθούν; Ο Αλλάχ λέει στο Κοράνι: «Η μήπως νομίζετε ότι θα εισέλθετε στον Παράδεισο δίχως να δοκιμαστείτε έτσι όπως δοκιμάστηκαν αυτοί που ήρθαν πριν από εσάς; Αντιμετώπισαν σκληρή φτώχεια, έντονα παθήματα και κλονίστηκαν τόσο ισχυρά σε σημείο που και ο Απόστολος και αυτοί που πίστεψαν μαζί του είπαν: «Πότε θα έρθει η βοήθεια του Αλλάχ; Σίγουρα! Η βοήθεια του Αλλάχ είναι κοντά!» {Κοράνι 2:214}.
Αυτή η παρήγορη φράση θυμίζει στους πιστούς ότι η βοήθεια θα έρθει στην ώρα που έχει καθορίσει ο Παντοδύναμος και ζητά να επιδείξουν υπομονή και εμπιστοσύνη στη σοφία Του.
Οι Ουλεμά συχνά τονίζουν ότι οι πιστοί δεν πρέπει να απελπίζονται βλέποντας την προσωρινή επικράτηση της αδικίας. Ο Αλλάχ δίνει προθεσμία στους σύγχρονους τυράννους τόσο για να αυξηθούν οι ευθύνες τους, όσο και για να δοκιμαστεί η πίστη των υπολοίπων. Μέσα σε αυτή την καθυστέρηση, οι πιστοί οφείλουν να παραμένουν ταπεινοί, δίκαιοι και ενεργοί στο καλό, χωρίς να ζηλεύουν τους αλαζόνες ούτε να συμβιβάζονται με την αδικία. Στο Κοράνι λέει: «Να μη σε παραπλανήσει η ευημερία των απίστων. Πρόσκαιρη απόλαυση είναι και έπειτα η κόλαση θα είναι το κατάλυμά τους» (3:196-197). Συνεπώς, οι Μουσουλμάνοι πρέπει να βλέπουν την «παράταση» των εχθρών ως μια προσωρινή δοκιμασία, γνωρίζοντας ότι τελικά «ο άδικος δεν θα διαφύγει, ενώ ο αδικημένος θα δικαιωθεί». Κάθε παράταση έχει και το σφύριγμα της λήξης.
Ο Προφήτης ﷺ έχει διδάξει: «Να βοηθάς τον αδελφό σου είτε είναι ο αδικημένος είτε ο άδικος,…(να τον βοηθάς) αν είναι άδικος, εμποδίζοντάς τον από το να κάνει αδικία στους άλλους». Μέχρι να έρθει η θεία επέμβαση, οι πιστοί καλούνται να στηρίζουν την αλήθεια, να προσεύχονται και να εμπιστεύονται την τελική δικαιοσύνη του Αλλάχ, ο Οποίος ποτέ δεν αθετεί την υπόσχεσή Του.
Η φράση του τίτλου για το άρθρο μας «Ο Αλλάχ αφήνει τον εχθρό να κορυφώσει την αλαζονεία του, πριν του τη συντρίψει» αποτυπώνει έναν βασικό κανονισμό της θείας διακυβέρνησης του Υψίστου όπως τον αποκαλύπτουν το Κοράνι και η Σούννα. Από τον Φαραώ και τον Νεμρούδ, μέχρι τον Καρούν και τον Αμπού Τζαχλ και αναρίθμητους άλλους ανά την ιστορία, βλέπουμε ότι ο Αλλάχ μπορεί να δώσει προσωρινή νίκη και ισχύ στους αλαζόνες. Ο Ίδιος υπενθυμίζει ότι δεν το κάνει αυτό από αδυναμία ή άγνοια («ποτέ να μη νομίσεις ότι ο Αλλάχ αγνοεί τι κάνουν οι άδικοι…», 14:42), αλλά από σχέδιο και σοφία. Έτσι λοιπόν, η τιμωρία τους όταν φτάσει είναι πλήρως δικαιολογημένη, παραδειγματική και συχνά απότομη «…τους αναβάλλει μόνο για μια ημέρα που τα μάτια θα κοιτούν ορθάνοιχτα προς τα πάνω (με φρίκη)»
Αυτό αποτελεί προειδοποίηση προς κάθε άδικο, τύραννο και αλαζόνα. Μπορεί να ευημερείς τώρα, αλλά αν επιμένεις στην αλαζονεία και την καταπίεση, «η αρπαγή του Κυρίου σου» θα είναι επώδυνη (Κοράνι 11:102). Ταυτόχρονα, είναι μια πηγή παρηγοριάς και πίστης για τους αδικημένους πιστούς. Να μην τους πτοεί η προσωρινή επικράτηση της απιστίας και της αλαζονείας. Όπως διδάσκει το Κοράνι, ο Αλλάχ δίνει σχοινί στους τυράννους μέχρι να ολοκληρωθεί η σοφία Του κι ύστερα το τραβά απότομα, ρίχνοντας τους στο κενό που οι ίδιοι έσκαψαν. Το καθήκον των πιστών είναι να κάνουν υπομονή, να προσβλέπουν στη θεία δικαιοσύνη και να εργάζονται οι ίδιοι για το δίκαιο. Διότι τελικά κανένας εχθρός της αλήθειας δεν διαφεύγει. Και όταν η αλαζονεία του εχθρού κορυφωθεί τόσο που να μην υπάρχει αμφιβολία για την ενοχή του, τότε η συντριβή του θα φανερώσει σε όλους την απόλυτη σοφία και δικαιοσύνη του Κυρίου του σύμπαντος.
Σημείωση: Το παρόν κείμενο γράφτηκε για τα αδέλφια και τις αδελφές μας που συχνά μέσα στη θλίψη και τον πόνο για την κατάσταση στη Γάζα, δυσκολεύονται να συλλογιστούν το «γιατί» συμβαίνουν όλα αυτά. Η πρόθεση είναι να προσφέρει μια υπενθύμιση, ώστε να ερμηνεύουμε τα γεγονότα υπό το φως της πίστης μας, με την ηρεμία που γεννά η εμπιστοσύνη στην σοφία του Υψίστου
Το υλικό του IslamForGreeks προσφέρεται δωρεάν για όλους. Αν ωφεληθήκατε από αυτήν την προσπάθεια, στηρίξτε μας με μια μικρή δωρεά ώστε να συνεχίσουμε το έργο της ντάουα στην ελληνική γλώσσα. Κλικ εδώ