الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Στην εποχή που ζούμε η πληροφορία δεν μεταδίδεται απλά, αλλά ξεχύνεται ανεξέλεγκτα. Στο διαδίκτυο, μέσα από κοινωνικά δίκτυα, πλατφόρμες ειδήσεων και αναρίθμητες πηγές, ο κάθε άνθρωπος μπορεί να γίνει ταυτόχρονα πομπός και δέκτης, σχολιαστής και αναλυτής, με ένα και μόνο “κλικ”. Το πρόβλημα δεν είναι πια η έλλειψη πληροφορίας. Πλέον το πρόβλημα είναι η πλημμύρα της παραπληροφόρησης, των ψευδών ειδήσεων και της σύγχυσης. Μέσα σ’ αυτό το χάος, καλείται ο Μουσουλμάνος να σταθεί όχι ως μέρος της ταραχής, αλλά ως στήριγμα της διαύγειας και της ισορροπίας.
Το Ισλάμ, ως ολοκληρωμένο σύστημα ζωής, δεν άφησε αδιευκρίνιστα τέτοια ζητήματα. Όχι μόνο μας καθοδήγησε να είμαστε προσεκτικοί με ό,τι ακούμε και μεταφέρουμε, αλλά ταυτόχρονα μας όρισε καθήκον να φιλτράρουμε, να ερευνούμε, να σταθμίζουμε και κυρίως να σωπαίνουμε όταν δεν γνωρίζουμε. Αυτή είναι μια από τις βασικές διαφορές ανάμεσα στον αληθινό πιστό και στον απερίσκεπτο ταραχοποιό της εποχής μας που συχνά στις τάξεις των Μουσουλμάνων θα τον βρεις με ως αιρετικό Ιχουάνι, Ράφιντι, και Χάρητζι.
Το κείμενο που ακολουθεί εστιάζει ακριβώς σε αυτό το θεμέλιο της Ισλαμικής σοφίας. Την διαχείριση με υπευθυνότητα της γλώσσας και την ακεραιότητα της πληροφορίας. Με άξονα το Κοράνι και την Σούννα, μας υπενθυμίζεται το τεράστιο βάρος που έχει μια λέξη, ένα σχόλιο, ένα share στο διαδίκτυο. Μας καλεί να γίνουμε άτομα που πρώτα ελέγχουν και μετά ομιλούν ή, ακόμη καλύτερα, σιωπούν, εάν δεν είναι σε θέση να προσφέρουν όφελος.
Ο Μουσουλμάνος οφείλει να προσέχει, να ελέγχει και να φιλτράρει κάθε φορά που ακούει η βλέπει μια «είδηση». Ιδιαίτερα σε εποχές κρίσης και φόβου. Ο Αλλάχ ο Ύψιστος προειδοποιεί γι αυτόν που διαδίδει φήμες, οι οποίες διαταράσσουν, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια και προκαλούν ταραχή στον κόσμο. Ο Αλλάχ ο Ύψιστος λέει:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ
«Εσείς που πιστεύετε: αν ένας ανυπάκουος/παράνομος σας παρουσιαστεί φέρνοντας μια είδηση, βεβαιωθείτε – ερευνήστε (για την αλήθεια), μήπως βλάψετε ένα λαό (απερίσκεπτα και) εν αγνοία, κι έπειτα μετανιώσετε για ό,τι έχετε κάνει. {Κοράνι 49:6}
Και ο Ύψιστος λέει:
إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَن تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ
«Εκείνοι που αγαπούν την ανηθικότητα να διαδίδεται σ’ εκείνους που έχουν πιστέψει, θα έχουν ανυπόφορη τιμωρία σ’ αυτό τον κόσμο και στο μελλοντικό» {Κοράνι 24:19}
Στις ημέρες μας, ο κάθε ένας έχει πρόσβαση σε μια τεράστια και ανεξάντλητη πηγή πληροφόρησης μέσω διαδικτύου. Όχι μόνο έχει πρόσβαση, αλλά είναι σε θέση να προωθεί και να κοινοποιεί, από τους προσωπικούς του λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης, διάφορες πληροφορίες. Συνεπώς, ο πιστός οφείλει να είναι διπλά προσεκτικός όχι μόνο στο τι διαβάζει και τι ακούει, αλλά και τι διαδίδει.
O Μουσουλμάνος καλείται να είναι προσεκτικός και να επιστρέφει για καθοδήγηση στο Κοράνι και στην Σούννα, και έπειτα να συμβουλεύεται τους αρμόδιους ειδικούς και γνώστες του αντικειμένου, όχι την κάθε είδηση που κυκλοφορεί από αναξιόπιστες πηγές και τον κάθε τυχάρπαστο η ανειδίκευτο. Ο Ύψιστος λέει:
وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِّنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ ۖ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَىٰ أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ ۗ
«Και όταν μαθαίνουν μια πληροφορία που αφορά την δημόσια ασφάλεια η σχετίζεται με το φόβο, τότε το κοινοποιούν (διαδίδουν). Αν όμως, για το θέμα αυτό, απευθυνόντουσαν στον Απόστολο, σε αυτούς που έχουν εξουσία (επίσημες αναφορές) πάνω τους, τότε αυτοί (οι γνώστες), θα έβγαζαν ορθά συμπεράσματα και εκείνοι με την σειρά τους θα μάθαιναν (ορθά) γιαυτο» {Κοράνι 4.83}
Η παραπληροφόρηση σε μια κρίση, όποια και αν είναι αυτή, δημιουργεί χειρότερα αποτελέσματα από την κρίση την ίδια. Ο Μουσουλμάνος δεν συνεισφέρει προς την καταστροφολογία ούτε προωθεί θεωρίες συνωμοσίας. Και σε περίπτωση που επιλέγει να διαδίδει ανακρίβειες τότε ας φοβηθεί τον Αλλάχ. Ο Παντοδύναμος περιγράφει ένα από τα πολλά χαρακτηριστικά των πιστών:
وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ لَا نَبْتَغِي الْجَاهِلِينَ
«Κι όταν ακούσουν τις μάταιες ομιλίες, απομακρύνονται απ’ αυτές και λένε: «Σ’ εμάς (η ευθύνη) των έργων μας, και σ’ εσάς (η ευθύνη) των έργων σας. Η ειρήνη ας είναι πάνω σας. Δεν επιδιώκουμε τους αδαείς» {Κοράνι 28:55}
Όποιος διαδίδει ότι ακούει και διαβάζει, τότε είναι ένας ψεύτης. Ο Προφήτης صلى الله عليه وسلم είπε:
كَفَى بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ
«Είναι αρκετό ψέμα για έναν άνθρωπο (να είναι ψεύτης) να αφηγείται ότι ακούει» {Μούσλιμ, Μουκάντιμα, νο. 6}
Και από τον Άμπου Χουράιρα ο οποίος είπε, ότι ο Απόστολος του Αλλάχ صلى الله عليه وسلم είπε:
كفى بالمرء إثما أن يحدث بكل ما سمع
«Είναι αρκετή αμαρτία για έναν άνθρωπο (να είναι αμαρτωλός) να αφηγείται ότι ακούει» {Ασ-Σαχίχα, νο.2025}
Ο Προφήτης صلى الله عليه وسلم είπε:
إن العبد ليتكلم بالكلمة ما يتبين فيها يزل بها إلى النار أبعد مما بين المشرق والمغرب
«Ένα άτομο ξεστομίζει μια λέξη δίχως να την σκεφτεί (αν είναι καλή η κακή) με αποτέλεσμα να βυθιστεί στην Κόλαση της φωτιάς πιο βαθιά και από την απόσταση της δύσης και της ανατολής» {Ριάντ ους Σαλιχίν, νο.1514}
Ο Προφήτης صلى الله عليه وسلم είπε:
إن العبد ليتكلم بالكلمة من رضوان الله تعالى ما يُلقي لها بالا يرفعه الله بها درجات، وإن العبد ليتكلم بالكلمة من سخط الله تعالى لا يُلقي لها بالا يَهوي بها في جهنم
«Ένα άτομο ξεστομίζει μια κουβέντα που ευχαριστεί τον Αλλάχ, δίχως να αναλογιστεί την σημαντικότητα της, με την οποία ο Αλλάχ εξυψώνει το επίπεδο του στον Παράδεισο. Και ένας άλλος, ξεστομίζει κουβέντα που δεν αρέσει στον Αλλάχ, δίχως να λογαριάζει την βαρύτητα της, και γιαυτον τον λόγο βυθίζεται στην Κόλαση» {Ριάντ ους Σαλιχίν, νο.1515}
Προσέχουμε τι λέμε και τι διαδίδουμε. Κρατάμε την γλώσσα μας μέσα στο στόμα μας, ιδιαίτερα όταν δεν γνωρίζουμε και δεν είμαστε γνώστες του αντικειμένου. Η σιωπή είναι χρυσός όπως έλεγαν και οι ενάρετοι διδάσκαλοι μας.
Ο σοφός Λουκμάν συμβούλεψε τον υιό του λέγοντας του: «εάν η ομιλία είναι από ασήμι, τότε η σιωπή είναι από χρυσαφί». Ο Ιμάμ Ίμπν αλ Μουμπάρακ σχολίασε «Δηλαδή, εάν η ομιλία που συνεισφέρει προς την υπακοή του Αλλάχ είναι από ασήμι, τότε η σιωπή που συνεισφέρει στην απομάκρυνση της αμαρτίας, είναι από χρυσάφι» {Τζαάμι-ουλ Ουλούμ ουάλ Χίκαμ, σελ.155}
Οφείλουμε να καταλάβουμε ότι η δύναμη της γλώσσας δεν είναι απλώς και μόνο λεκτική. Είναι πνευματική, ηθική και ενίοτε θανατηφόρα. Ένας απρόσεκτος λόγος μπορεί να καταστρέψει οικογένειες, να σπιλώσει τιμές, να διαλύσει κοινωνίες και να ρίξει έναν λαό σε φόβο, υποψία και διχόνοια. Ο Μουσουλμάνος δεν είναι αυτός που σπέρνει ταραχή, αλλά αυτός που συνεισφέρει στην ασφάλεια. Δεν είναι αυτός που αναπαράγει φήμες, αλλά αυτός που κρατά τη γλώσσα του «δεμένη» μέχρι να βεβαιωθεί για την αλήθεια.
Ο Προφήτης صلى الله عليه وسلم μάς δίδαξε ότι ακόμη και μία κουβέντα μπορεί να βυθίσει τον άνθρωπο στην Κόλαση, και το αντίθετο. Μία λέξη μπορεί να τον εξυψώσει στον Παράδεισο. Μέσα σε αυτόν τον χαοτικό κόσμο της πληροφορίας, ο πιστός καλείται να ακολουθήσει το παράδειγμα και την συμβουλή του σοφού Λουκμάν. Αν ο λόγος είναι από ασήμι, τότε η σιωπή είναι από χρυσάφι.