Ερώτηση
«Τον τελευταίο καιρό ακούω συχνά τον όρο «haram police», ο οποίος νιώθω χρησιμοποιείται ειρωνικά για όσους υπενθυμίζουν τι είναι χαλάλ και τι χαράμ. Η απορία μου είναι αν αυτός ο όρος έχει κάποια βάση στις ισλαμικές πηγές ή πρόκειται για μια σύγχρονη δήλωση. Επίσης μπορεί να θεωρηθεί ως βάσιμη κριτική απέναντι σε λανθασμένες συμπεριφορές ορισμένων ανθρώπων στον τρόπο που συμβουλεύουν ή χρησιμοποιείται κυρίως ως δικαιολογία για να απορρίπτεται ή να αγνοείται η υπενθύμιση σχετικά με το χαράμ; Αν έχετε την καλοσύνη παρουσιάστε παραδείγματα από το Κοράνι και τη Σούνα. Ευχαριστώ εκ των προτέρων»
Απάντηση
الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Ο όρος haram police χρησιμοποιείται από νεωτεριστές, κυρίως στο διαδικτυακό περιβάλλον, με σκοπό να επιτεθεί σε όποιον υπενθυμίζει τι είναι χαλάλ και τι χαράμ στο Ισλάμ. Δεν πρόκειται για θεολογικό όρο, ούτε για έννοια που έχει βάση στην ισλαμική παράδοση. Είναι μια κατασκευασμένη ταμπέλα για να υποβαθμίσει την έννοια της συμβουλής και να μετατρέψει μια σοβαρή υπενθύμιση σε αντικείμενο χλευασμού
Στην ουσία οι οπαδοί αυτού του όρου ενοχλούνται από το κάλεσμα στο χαλάλ και την απομάκρυνση από το χαράμ. Ο όρος αυτός δεν εξετάζει αν κάτι είναι πράγματι χαράμ ή όχι. Αντί αυτού επιτίθεται στον φορέα της νουθεσίας, παρουσιάζοντάς τον ως “αστυνομικό της ηθικής”, ως κάποιον υπερβολικό, αυταρχικό ή εμμονικό. Πρόκειται για καθαρή μετατόπιση με το να αποφεύγεται η ουσία και να στοχοποιείται ο άνθρωπος που καλεί στο χαλάλ
Ο όρος haram police συχνά λειτουργεί ως δικαιολογία για τη δημόσια αμαρτία. Δεν είναι απλώς ένα αστείο ή μια υπερβολή, είναι μηχανισμός άμυνας απέναντι στην υπενθύμιση της αλήθειας
Πέντε βασικά πράγματα που πρέπει να γνωρίζουμε γιαυτο τον ορό πλάνης
Πρώτον, στο Ισλάμ τα όρια μεταξύ χαλάλ και χαράμ είναι ξεκάθαρα. Δεν αλλάζουν ανάλογα με το ποιος είσαι. Δεν υπάρχουν εξαιρέσεις για πλούτο, φήμη ή κοινωνική θέση. Αν εισαι αρχάριος στο Ισλάμ η οχι. Όταν κάποιος ενοχλείται από αυτή την υπενθύμιση, δεν έχει πρόβλημα με αυτόν που υπενθυμίζει, αλλά με την ίδια την Κορανική αρχή ότι υπάρχουν όρια. Να σημειωθεί εδώ ότι είναι εντελώς διαφορετικό ζήτημα η αδυναμία ενός ανθρώπου να τηρήσει ορισμένα πράγματα λόγω πραγματικής και αντικειμενικής δυσκολίας και εντελώς άλλο η δικαιολόγηση ή η εκλογίκευση του χαράμ. Πολλοί αδυνατούν να κάνουν αυτή τη διάκριση
Δεύτερον, μόνο ο Αλλάχ καθορίζει τι είναι επιτρεπτό και τι απαγορευμένο. Αυτό σημαίνει ότι η αντίδραση του τύπου «μην μου λες τι είναι χαράμ» στην πραγματικότητα μεταφράζεται σε κάτι πολύ πιο σοβαρό, δηλαδη άρνηση αποδοχής της θεϊκής εντολής. Το άτομο που συμβουλεύει και υπενθυμίζει δεν νομοθετεί αλλά μεταφέρει τον λόγο
Τρίτον, η καταδίκη της δημόσιας αμαρτίας δεν είναι προσωπική επίθεση στο άτομο, είναι θρησκευτικό καθήκον. Η δημόσια αμαρτία δεν επηρεάζει μόνο το άτομο, αλλά διαβρώνει ολόκληρη την κοινωνία γιατί κανονικοποιεί την ανυπακοή προς τον Αλλάχ. Όταν κάτι προβάλλεται ανοιχτά, παύει να είναι απλώς προσωπική αδυναμία και γίνεται πρότυπο για άλλους
Τέταρτον, η κοροϊδία και η πολεμική απέναντι σε τέτοιες υπενθυμίσεις δεν είναι ένδειξη «ελευθερίας» αλλά αντίστασης στην αλήθεια. Είναι ευκολότερο να γελοιοποιήσεις η να επιτεθείς λεκτικά σε αυτόν που σε συμβουλεύει παρά να αναμετρηθείς με το ενδεχόμενο ότι έχει δίκιο
Πέμπτον, το να συμβουλεύεις δεν σημαίνει ότι δηλώνεις αλάνθαστος. Σημαίνει ότι εκπληρώνεις την υποχρέωση του “الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر”, δηλαδή της εντολής προς το καλό και της αποτροπής από το κακό. Όλοι έχουν αδυναμίες, όλοι πέφτουν σε αμαρτίες και όλοι έχουν ανάγκη από έλεος. Αυτό όμως δεν αναιρεί την ευθύνη της υπενθύμισης μεταξύ μας
Ο Προφήτης Μουχάμαντ صلى الله عليه وسلم είπε ξεκάθαρα ότι όλη η κοινότητά των πιστών θα συγχωρεθεί, εκτός από εκείνους που εκθέτουν δημόσια τις αμαρτίες τους (Μούσλιμ,νο.2990). Αυτό το χαντίθ δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Η δημόσια επίδειξη της αμαρτίας είναι κάτι ποιοτικά διαφορετικό από την ιδιωτική αδυναμία
Από την άλλη πλευρά σαφώς και χρειάζεται ισορροπία. Δεν είναι κάθε «υπενθύμιση» σωστή στον τρόπο της. Η σοφία, η γνώση και η ευγένεια είναι αναπόσπαστα στοιχεία του καλέσματος. Όταν κάποιος διορθώνει με σκληρότητα, αλαζονεία ή άγνοια, δίνει έδαφος σε τέτοιους όρους να βρίσκουν απήχηση. Εκεί, η κριτική μπορεί να είναι βάσιμη, όχι απέναντι στην αρχή της συμβουλής, αλλά απέναντι στην κακή εφαρμογή της
Ωστόσο δεν πρέπει να μπερδεύουμε τα πράγματα μεταξύ τους. Η ύπαρξη κακών παραδειγμάτων δεν νομιμοποιεί την απόρριψη μιας θεμελιώδους ισλαμικής υποχρέωσης
Συνεπώς καταλαβαίνουμε ότι ο όρος haram police δεν είναι αθώος. Είναι εργαλείο επίθεσης. Στόχος του δεν είναι να διορθώσει υπερβολές αλλά να φιμώσει την υπενθύμιση. Και όποιος τον υιοθετεί χωρίς κριτική προσέγγιση στην ουσία συμμετέχει συνειδητά ή όχι σε αυτή την αποδυνάμωση της αλήθειας
Ως προς την τεκμηρίωση των προαναφερθέντων μπορούμε να παραθέσουμε πολλά εδάφια του Κορανίου, αυθεντικά αχαντίθ, καθώς και τοποθετήσεις των κλασικών Ουλεμά. Για αρχή είναι καλό να θυμηθούμε, ως γενικό πλαίσιο, ότι η αποστολή των Προφητών και των Αποστόλων από τον Ύψιστο δεν περιοριζόταν μόνο στη δογματική διδασκαλία. Περιλάμβανε επίσης την υπενθύμιση του χαλάλ και την απαγόρευση του χαράμ, την εντολή προς το καλό και την αποτροπή από το κακό. Θα μπορούσαν άραγε αυτοί οι νεωτεριστές να αποκαλέσουν τους Προφήτες και τους Αποστόλους του Υψίστου ως haram police; Διαβάζουμε στη Σούρα αλ Ααράφ, εδαφ. 157
«Αυτοί που ακολουθούν τον Απόστολο, τον Προφήτη (Μουχάμαντ), που δεν μπορεί ούτε να διαβάσει, ούτε να γράψει, του οποίου το όνομα βρίσκουν γραμμένο στις Γραφές τους στην Τοράχ και στο Ευαγγέλιο (του Ιησού). Ο οποίος (ο Μουχάμαντ) τους διατάζει το καλό και τους απαγορεύει το κακό και τους επιτρέπει τα καλά (είτε πράγματα, είτε φαγητά κλπ.) και τους απαγορεύει τα ακάθαρτα (όπως το χοιρινό κλπ.)»
Το κάλεσμα στο χαλάλ και η απαγόρευση του χαράμ είναι υποχρέωση του κάθε πιστού. Ο Ύψιστος λέει στη Σούρα ατ Τάουμπα, εδάφ.71
«Οι πιστοί, άνδρες και γυναίκες υποστηρίζονται μεταξύ τους, επιτάσσουν ό,τι είναι δίκαιο, κι απαγορεύουν ό,τι είναι κακό, τηρούν τακτική προσευχή εφαρμόζουν τακτική ελεημοσύνη, κι υπακούουν στον Αλλάχ και τον Απόστολο Του»
Ο Ύψιστος απευθύνεται στην Ούμμα όταν λέει στη Σούρα ααλ Ιμράν, εδάφ.104
«Και ας υπάρχει από εσάς μια ομάδα που καλεί (τους άλλους) στο καλό, διατάζει κάθε καλή πράξη και απαγορεύει κάθε απαγορευμένη πράξη και αυτοί είναι οι επιτυχημένοι»
Ο Προφήτης صلى الله عليه وسلم είπε (Μούσλιμ νούμερο 49)
«Όποιος δει ένα κακό/λάθος οφείλει να το αλλάξει με τα χέρια του, εάν δεν μπορεί τότε με την γλώσσα του και εάν δεν μπορεί τότε (έστω) με την καρδιά του και αυτό είναι αδύναμη πίστη»
Προς όλους αυτούς που ενοχλούνται με την υπενθύμιση σε ζητήματα χαλάλ και χαράμ, καταφεύγοντας στον ειρωνικό χαρακτηρισμό “haram police”, το ακόλουθο Κορανικό εδάφιο αποτελεί ίσως την πιο άμεση και αποστομωτική απάντηση. Ο Ύψιστος λέει στη Σούρα αλ-Μπάκαρα, εδάφιο 206
«Και όταν λέγεται σ’ αυτόν: «Να φοβάσαι τον Αλλάχ (απέχοντας από τις απαγορεύσεις Του).» Η αλαζονεία του τον οδηγεί σε (περισσότερες) αμαρτίες. Αρκεί γι’ αυτόν η κόλαση της φωτιάς και πόσο άθλιος είναι αυτός ο τόπος διαμονής»
Ο Σέηχ Ιμπν Ουθαϊμήν ανέφερε ότι κάποιοι από τους Σάλαφ, όταν τους έλεγαν «να έχεις τάκουα (θεοσέβεια) στον Αλλάχ», έτρεμαν από φόβο προς τον Αλλάχ (Ριάντ ους Σαλιχην, επεξήγηση). Αντίθετα, σήμερα βλέπουμε συχνά ανθρώπους που όταν ακούνε αυτή την υπενθύμιση αντιδρούν με ενόχληση και άρνηση λέγοντας: «Τι έκανα;», ενώ μπορεί να παραβιάζουν ξεκάθαρα τις απαγορεύσεις του Αλλάχ.
Ο Σαχάμπι ʿΑμπντουλλάχ ιμπν Μασʿούντ, رضي الله عنه, είπε στη γνωστή του ρήση. «Από τις μεγαλύτερες αμαρτίες ενώπιον του Αλλάχ είναι να ειπωθεί στον δούλο “Να έχεις τάκουα στον Αλλάχ” και εκείνος να απαντήσει «Κοίτα τον εαυτό σου» Η ρήση αυτή αναφέρεται στο Ταφσίρ του αλ Μπαγάουι, στην επεξήγηση του εδαφίου 2:206.
Ο μεγάλος λόγιος Ιμπν Ταιμία, رحمه الله, ανέφερε ότι όταν κάποιοι είπαν στον Ιμάμη Άχμαντ ιμπν Χάνμπαλ πως αισθάνονταν άβολα όταν εκείνος ασκούσε κριτική και απαντούσε σε σφάλματα, εκείνος απάντησε «Εάν σιωπήσετε εσείς και σιωπήσω κι εγώ, τότε πώς θα μάθει ο αδαής ποια είναι η αυθεντική διδασκαλία και πώς θα ξεχωρίσει την αλήθεια από την πλάνη;» (Ματζμού΄αλ Φατάουα, τόμος 28,σελ.231)
Ως συμπέρασμα αυτό που πρέπει να κρατήσουμε είναι οτι ο πιστός οφείλει να διαχωρίζει ανάμεσα στη νουθεσία και την κακή συμπεριφορά ορισμένων ανθρώπων που νουθετούν χωρίς γνώση, σοφία ή ήθος. Η κακή εφαρμογή δεν ακυρώνει την ίδια την αρχή. Το ότι κάποιος μπορεί να υπενθυμίσει με λάθος τρόπο, δεν σημαίνει ότι η υπενθύμιση προς το χαλάλ και η αποτροπή από το χαράμ μετατρέπεται σε κάτι κατακριτέο. Αυτό που διορθώνεται είναι ο τρόπος και όχι η υποχρέωση. Συνεπώς, ο όρος «haram police» όχι μόνο δεν έχει βάση στις ισλαμικές πηγές, αλλα όπως χρησιμοποιείται σήμερα λειτουργεί κυρίως ως ειρωνεία και επίθεση για να αποδυναμώσει την υπενθύμιση προς το χαλάλ και την αποτροπή από το χαράμ
Ζητάμε από τον Αλλάχ τον Ύψιστο να μας μαλακώσει τις καρδίες μας και να μας προστατέψει από τα σύγχρονα αφηγήματα της πλάνης