الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Η έννοια της ηθικής όχι μόνο αμφισβητείται αλλά και δέχεται επιθέσεις από κάθε κατεύθυνση. Λέξεις όπως «ηθικισμός» και «ηθικολογία» χρησιμοποιούνται περιφρονητικά, ενώ όποιος υπερασπίζεται σταθερές αξίες θεωρείται αναχρονιστικός, αυταρχικός ή ακόμα και επικίνδυνος. Ο στόχος είναι σαφής. Να αποσυνδεθεί η ηθική από τη δημόσια ζωή, να περιοριστεί στη σφαίρα της «προσωπικής άποψης» και τελικά να απαξιωθεί ως παρεμβατική ή καταπιεστική.
Διάβασα πρόσφατα ένα απόσπασμα που αποδίδεται σε μια γνωστή ιστορική φιγούρα, χωρίς να μπορώ να διασταυρώσω την πηγή ή την αυθεντικότητα των λόγων. Αυτό, ωστόσο, δεν μειώνει τη σημασία της κεντρικής ιδέας που εκφράζει και η οποία αξίζει απάντηση. Αναφέρεται, μεταξύ άλλων, το εξής:
«Χρειάζεται ρύθμιση των μεγάλων ηθικών θεμελίων της εθνικής μας ζωής, αλλά όχι στην ατομική συμπεριφορά.»
Η διάκριση στερείται λογικής. Δεν υπάρχει δημόσια ηθική χωρίς ιδιωτική ηθική. Όταν το άτομο δεν ρυθμίζει τη ζωή του με βάση σταθερές αρχές, τότε η διαφθορά διαχέεται στην κοινωνία. Η ιστορία έχει δείξει πως η κατάρρευση πολιτισμών ξεκίνησε όχι από εξωτερικούς εχθρούς, αλλά από την εσωτερική ηθική αποσύνθεση.
Το κείμενο συνεχίζει λέγοντας:
«Ιδιόρρυθμοι άνθρωποι, αποτυχημένοι, που ευαγγελίζονται νόμους κατάλληλους για χριστιανικό οικοτροφείο.»
Πρόκειται για το γνωστό τέχνασμα κάθε ανθρωποκεντρικού συστήματος (το οποίο αυτό ακριβώς είναι το αποτυχημένο). Να παρουσιάζει την αρετή ως αδυναμία/αποτυχία και τη διαφθορά ως δείγμα ζωτικότητας. Στην πραγματικότητα, όμως, η εγκράτεια, η πίστη, η οικογενειακή σταθερότητα, η σεμνότητα και η υπακοή σε διαχρονικές ηθικές αρχές (που έχουν ως πυξίδα την εντολή του Θεού) είναι οι βάσεις κάθε υγιούς κοινωνίας. Ο χλευασμός της ηθικής ως «αστικής», «μικροαστικής» ή «ξεπερασμένης» δεν είναι τίποτε άλλο παρά εργαλείο δαιμονοποίησης, ώστε ο άνθρωπος να αφεθεί στα πάθη του και να γίνει ευκολότερα ελεγχόμενος.
Στο ίδιο πνεύμα, διαβάζουμε:
«Ηθικολογία ενάντια στη ζωή… Οι αποτυχημένοι της ζωής διαμαρτύρονται ενάντια στην ίδια τη ζωή…»
Η «ζωή» παρουσιάζεται εδώ ως ασυδοσία. Το ένστικτο, η ωμή δύναμη, ο αισθησιασμός, η επιβολή, το αίμα, το έθνος. Όχι η ζωή ως θεϊκό δώρο και πνευματική ευθύνη, αλλά μόνο ως βιολογικός μηχανισμός. Όμως, για κάθε παράδοση που σέβεται τον άνθρωπο, η αληθινή ζωή είναι υπεύθυνη, ηθική και πνευματική. Δεν είναι απλώς απόλαυση, αλλά προορισμός, νόημα, σχέση με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.
Αλλού λέγεται:
«Θα καταντήσουμε μια χώρα μουρμούρας, καταγγελιών και παρακολουθήσεων.»
Το ειρωνικό εδώ είναι πως αυτή η ρητορική προέρχεται, υποτίθετα, από μια ιδεολογία που βασίστηκε ακριβώς στις καταγγελίες, τις παρακολουθήσεις και τον φόβο. Η αντίληψη πως η ηθική φέρνει καταπίεση είναι βαθιά απατηλή. Η ηθική, όταν προέρχεται από τον Θεό, δεν είναι εργαλείο ελέγχου, αλλά (πραγματικής) ελευθερίας. Δεν επιβάλλεται με τη βία, αλλά με πειθώ, σοφία και συνείδηση. Είναι πειθαρχία που επιλέγεται, επειδή γεννιέται από την ευσέβεια, τον αυτοσεβασμό και την επιθυμία για αιώνιο προορισμό.
Τέλος, το απόσπασμα αναφέρει:
«Αυτοί οι άνθρωποι θα κρύβονται πίσω από ένα προπέτασμα σεμνοτυφίας.»
Όταν η σεμνότητα, η αγνότητα και η πίστη παρουσιάζονται ως προβλήματα, τότε το σύστημα έχει σαπίσει εκ θεμελίων. Η σεμνότητα δεν είναι υποκρισία. Είναι προστασία. Είναι όριο απέναντι στα πάθη. Κρατά τις οικογένειες ενωμένες και τις κοινωνίες όρθιες. Η αποθέωση των παθών, από την άλλη, οδηγεί σε βία, σε ηθικό κενό, σε κατάρρευση κάθε σταθερής δομής.
Και εδώ έρχεται η σκόπιμη σύγχυση. Δεν πολεμούν την ηθική γενικά, αλλά την ηθική που τους δεσμεύει από το να πράξουν την ανηθικότητα (την οποία βαφτίζουν ως «τέχνη») . Δεν έχουν πρόβλημα με την «ηθική» που προσαρμόζεται στη μόδα, αλλά με την ηθική που έχει όριο, κρίση και ευθύνη. Δηλαδή, απορρίπτουν την ηθική που στηρίζεται στην πίστη στο Θεό, αλλά αποδέχονται εκείνη που βασίζεται σε προσωπικές προτιμήσεις. Μισούν την ηθική που αγγίζει τη σεξουαλικότητα και τις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά επικροτούν μια ηθική αοριστολογίας, αρκεί να μην ενοχλεί τη συνείδηση κανενός. Θέλουν μια ηθική χωρίς κρίση, χωρίς κόπο, χωρίς συνέπειες.
Γι’ αυτό χρησιμοποιούν τους όρους «ηθικισμός» και «ηθικολογία» όχι ως ουδέτερες περιγραφές, αλλά ως όπλα. Όποιος μιλά για αμαρτία, όριο, μετάνοια ή ντροπή, βαφτίζεται «σκοταδιστής». Όποιος υπερασπίζεται την εγκράτεια, θεωρείται «καταπιεστικός». Όποιος αγωνίζεται για διαχρονικές αρχές, στιγματίζεται ως «φανατικός».
Δεν αρνούμαστε την ύπαρξη αμαρτιών, παθών ή πτώσεων. Ο άνθρωπος είναι αδύναμος. Πέφτει. Το ζήτημα είναι τι κάνει μετά. Η ηθική του Θεού δεν είναι φτιαγμένη για αγγέλους, αλλά για ειλικρινείς ανθρώπους που αγωνίζονται και προσπαθούν. Ο αμαρτωλός δεν καταδικάζεται επειδή έπεσε, αλλά επειδή αρνήθηκε να σηκωθεί. Η θεϊκή ηθική έρχεται με έλεος, με δυνατότητα επιστροφής και μετάνοιας. Δεν καταργείται για να δικαιολογήσει το πάθος. Υψώνεται για να γίνει δρόμος θεραπείας.
Δεν υπάρχει ελευθερία χωρίς ηθική. Δεν υπάρχει πρόοδος χωρίς αυτοσυγκράτηση. Δεν υπάρχει πολιτισμός χωρίς θεοσέβεια και δεν υπάρχει ελπίδα χωρίς μετάνοια.
Ένα ακόμη βαθύτερο πρόβλημα για τους πολέμιους της ηθικής είναι φιλοσοφικής φύσεως. Πώς ορίζεται η ηθική όταν έχει αποκοπεί από τον Θεό (ως ορισμός και κατεύθυνση); Αν δεν υπάρχει απόλυτο μέτρο, αν δεν υπάρχει ανώτερη δύναμη που θεσπίζει τι είναι σωστό και τι λάθος, τότε κάθε «ηθική» μετατρέπεται απλώς σε γνώμη, κοινωνική σύμβαση ή προσωπική επιθυμία. Σε έναν κόσμο χωρίς Θεό, η ηθική δεν μπορεί να είναι αντικειμενική. Είναι σχετική, διαπραγματεύσιμη, εφήμερη. Γι’ αυτό και οι εχθροί της πίστης δαιμονοποιούν την ηθική, όχι επειδή έχουν ανώτερο σύστημα, αλλά επειδή δεν θέλουν να υπάρχει κανένα σταθερό σύστημα. Διότι εκεί όπου δεν υπάρχει Θεός, τα πάντα επιτρέπονται και αυτό ακριβώς επιδιώκουν.
«Μήπως δεν είδες εκείνον, που πήρε τις επιθυμίες του για θεό;» {Κοράνι 25:43}
«Και όταν λέγεται σ’ αυτόν: «Να φοβάσαι τον Αλλάχ (απέχοντας από τις απαγορεύσεις Του).» Η υπερηφάνεια (αλαζονεία του) τον οδηγεί σε (περισσότερες) αμαρτίες. Αρκεί γι’ αυτόν το Πυρ της Κολάσεως και πόσο άθλιος είναι αυτός ο τόπος διαμονής» {Κοράνι 2:206}