الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων όπου όλοι αυτοπροβάλλονται, ο Μουσουλμάνος οφείλει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός. Συγκεκριμένα, οφείλει να προσέχει τη νοοτροπία του απέναντι στην αμαρτία. Το παρόν άρθρο θα ασχοληθεί με δύο γνωστές συμπεριφορές που σχετίζονται με την αμαρτία, εκείνον που δημοσιοποιεί τα αμαρτήματά του και εκείνον που αμαρτάνει στα κρυφά. Πρόκειται για δύο «άρρωστες» και διαδεδομένες συμπεριφορές. Στην πρώτη περίπτωση, το άτομο διαπράττει αμαρτίες και τις δημοσιοποιεί δίχως αίσθηση ντροπής. Στη δεύτερη, παρουσιάζει δημόσια έναν ενάρετο χαρακτήρα, ενώ στα κρυφά παραβιάζει τα όρια που έχει θέσει ο Ύψιστος.
Αυτός που δημοσιοποιεί τις αμαρτίες του
Στην εποχή της αυτοπροβολής, ο πιστός οφείλει να είναι συνειδητοποιημένος και να προσέχει τι κοινοποιεί και τι ακριβώς δημοσιεύει. Είναι λυπηρό να βλέπει κανείς Μουσουλμάνους και Μουσουλμάνες να δημοσιεύουν αμαρτίες όπως η μοιχεία, εξωσυζυγικές σχέσεις, η αφαίρεση του χιτζάμπ, η μουσική, τα τραγούδια, ρήσεις πλάνης και αίρεσης, καθώς και γενικά συμπεριφορές που δεν συμβαδίζουν με το Κοράνι και τη Σούννα.
Ο Προφήτης μας صلى الله عليه وسلم είπε:
«Όλοι από την Ούμμα μου (Μουσουλμάνοι) θα λάβουν συγχώρεση για τις αμαρτίες τους, εκτός από εκείνους που τις δημοσιοποιούν. Και αυτό σημαίνει ότι το άτομο διαπράττει μια πράξη (αμαρτίας) τη νύχτα και το πρωί τη διηγείται στους ανθρώπους λέγοντας “έκανα χθες το τάδε”, ενώ ο Αλλάχ του την είχε συγκαλύψει. Ή πράττει κάτι την ημέρα και όταν έρθει η νύχτα, το αναφέρει και πάλι στους άλλους, παρόλο που ο Αλλάχ είχε καλύψει την πράξη του.» (Σαχίχ Μούσλιμ, χαντίθ νο. 2990)
Ο πιστός γνωρίζει ότι οφείλει να απομακρύνεται από κάθε αμαρτία, είτε μικρή είτε μεγάλη. Είναι αναμενόμενο να υπάρχουν αδυναμίες στον ανθρώπινο χαρακτήρα και γι’ αυτό η πόρτα της συγχώρεσης παραμένει ανοιχτή όσο ο άνθρωπος ζει. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχουμε το δικαίωμα να δημοσιοποιούμε ή να καυχιόμαστε για τις αμαρτίες μας.
Η απαγόρευση της δημοσιοποίησης της αμαρτίας δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι επιτρέπεται να αμαρτάνουμε ελεύθερα στα κρυφά. Μια τέτοια κατανόηση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα Κορανικά και Προφητικά κείμενα, τα οποία απαγορεύουν οποιαδήποτε αμαρτία, φανερή ή κρυφή, μικρή ή μεγάλη. Το χαντίθ μάς παρουσιάζει τη στάση που πρέπει να έχει ο άνθρωπος όταν, από ανθρώπινη αδυναμία, υποπέσει σε σφάλμα. Η σωστή στάση είναι η μετάνοια και η επίκληση συγχώρεσης/μετάνοιας, όπως έχουμε αναλύσει σε παλαιότερες δημοσιεύσεις. Παράλληλα, οφείλει να αποκρύψει την αμαρτία του και να μην την αναφέρει, είτε άμεσα είτε έμμεσα.
Αυτός που αμαρτάνει στα κρυφά
Όπως ήδη αναφέραμε, η νοοτροπία του να διαπράττεις αμαρτίες στα κρυφά αντιμετωπίζεται με τον πιο αυστηρό τρόπο στα Ισλαμικά κείμενα. Ο Προφήτης صلى الله عليه وسلم είπε:
«Γνωρίζω άτομα από την Ούμμα μου που την Ημέρα της Κρίσης θα εμφανιστούν με καλές πράξεις στο μέγεθος των βουνών, όμως ο Αλλάχ θα τις μετατρέψει σε σκορπισμένη σκόνη.» Ο Θαουμπάν ρώτησε: «Απόστολε του Αλλάχ, περιέγραψε μας αυτούς τους ανθρώπους, ώστε να μην γίνουμε σαν και αυτούς χωρίς να το καταλάβουμε.» Και απάντησε: «Είναι αδέλφια σας, από την ίδια κοινότητα και προσεύχονται τη νύχτα όπως κι εσείς. Όμως, όταν μένουν μόνοι τους με τις απαγορεύσεις του Αλλάχ, τις παραβιάζουν.» (Ίμπν Μάτζα, χαντίθ νο. 4245 ,αυθεντικό)
Αξιοπρόσεκτη είναι η φράση: «…όταν βρίσκονται μόνοι τους με τις απαγορεύσεις του Αλλάχ, τις παραβιάζουν…»
Η ρήση αυτή απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Άνθρωποι γεμάτοι καλές πράξεις, όμως ο Ύψιστος δεν τις αποδέχεται. Γιατί; Επειδή τους έλειπε το βασικότερο στοιχείο, η θεοσέβεια. Όταν βρίσκονταν μόνοι με τις απαγορεύσεις, αντί να τις αποφεύγουν, τις παραβίαζαν. Το αποτέλεσμα είναι η ακύρωση των καλών τους πράξεων. Είθε ο Ύψιστος να μας ευσπλαχνιστεί.
Είναι επίσης σημάδι υποκρισίας να πράττει κάποιος το ενάρετο δημόσια, ενώ στα κρυφά να διαπράττει αμαρτίες χωρίς τον παραμικρό ενδοιασμό. Μια τέτοια στάση καταστρέφει την καλή πράξη. Ο Ιμάμης Ίμπν ουλ Κάγιεμ είπε: «Το να διαπράττεις αμαρτία και να ντρέπεσαι τους γύρω σου (ή να φοβάσαι μη σε δουν), είναι χειρότερο από την ίδια την αμαρτία. Ντρέπεσαι τους ανθρώπους και δεν ντρέπεσαι τον Κύριό σου;»
Όπως είπε και ο ποιητής:
«Αν με ρωτήσει ο Κύριός μου:
Δεν ντρέπεσαι όταν με παρακούς;
Κρύβεις τις αμαρτίες σου από την πλάση μου
Και τις φέρνεις ενώπιόν μου με αναίδεια;»
Ο πιστός οφείλει να αναπτύξει την αίσθηση της ντροπής απέναντι στον Δημιουργό του. Να ντρέπεται τον Κύριό του, όπως ντρέπεται (ή και περισσότερο) τους γύρω του. Σε αυθεντικό χαντίθ, ο Προφήτης Μουχάμαντ صلى الله عليه وسلم συμβουλεύει τον Σαΐντ ιμπν Γιαζίντ λέγοντάς του:
«Σε συμβουλεύω να ντρέπεσαι τον Αλλάχ τον Ύψιστο, όπως θα ντρεπόσουν έναν ενάρετο άνδρα από τον λαό σου.» (Σαχίχα νο. 74 και Σαχίχ αλ-Τζάμι’ νο. 2541)
Ο Ίμπν Τζαρίρ σχολιάζει ότι πρόκειται για μια σύντομη αλλά βαθιά και περιεκτική συμβουλή. Ο αμαρτωλός θα ντραπεί να αμαρτήσει μπροστά σε έναν ενάρετο άνθρωπο. Πόσο μάλλον λοιπόν θα έπρεπε να ντρέπεται μπροστά στον ίδιο τον Αλλάχ, ο Οποίος βλέπει και ακούει τα πάντα. Όταν ο άνθρωπος γίνει ντροπαλός μπροστά στον Κύριό του, έτσι όπως ντρέπεται μπροστά στους ενάρετους ή τους σεβαστούς, τότε θα κατορθώσει να απομακρυνθεί από τις αμαρτίες, είτε φανερές είτε κρυφές.
Η αυτοκριτική στα κρυφά οδηγεί στη διόρθωση στα φανερά
Οι δύο αυτές προβληματικές στάσεις απέναντι στην αμαρτία, είτε ως δημόσια προβολή είτε ως μυστική πράξη, αντιμετωπίζονται με έναν απλό και αποτελεσματικό τρόπο. Με τη θεοσέβεια στα κρυφά. Αυτή η εσωτερική στάση θα επεκταθεί θετικά και στα φανερά.
Ο Αλλάχ λέει στο Βιβλίο Του:
«Πράγματι, αυτοί που φοβούνται τον Κύριό τους στα κρυφά, γι’ αυτούς υπάρχει συγχώρεση και μεγάλη ανταμοιβή.» (Κοράνι 67:12)
Ο Ύψιστος περιγράφει την κατάσταση εκείνου που φοβάται τον Κύριό του όταν είναι μόνος του. Αποφεύγει την ανυπακοή και πράττει ενάρετες πράξεις, γνωρίζοντας ότι μόνο ο Αλλάχ τον βλέπει. Για τούτο, ο Αλλάχ υπόσχεται συγχώρεση και σπουδαία ανταμοιβή. (Ταφσίρ Ίμπν Καθίρ)
Η θεοφοβία στα κρυφά είναι επίσης το κλειδί για γενική διόρθωση της σχέσης του ανθρώπου με τον Δημιουργό. Όταν ο πιστός είναι συνεπής στα κρυφά, τότε θα είναι και στα φανερά. Είναι εύκολο να φαίνεται κάποιος ενάρετος μπροστά στους ανθρώπους. Το δύσκολο είναι να παραμένει συνεπής όταν είναι μόνος του και ο μόνος που τον παρακολουθεί είναι ο Δημιουργός, Αυτός που βλέπει και ακούει τα πάντα. Αν κατορθώσει να σταθεί σωστά στα κρυφά, τότε πολύ πιο εύκολα θα σταθεί σωστά και στα φανερά. Είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να ελέγξει κανείς τη συνέπειά του και να προσεγγίσει τη σωστή στάση απέναντι στον Κύριό του.