الحمد لله رب العالمين، وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين، أما بعد
Οι συγγενικοί δεσμοί, όπως ορίστηκαν από τον Δημιουργό, δεν είναι απλώς κοινωνικοί ή συναισθηματικοί σύνδεσμοι, αλλά θεσπισμένοι δεσμοί ευθύνης και λατρείας προς τον Ύψιστο. Το Ισλάμ δεν άφησε ασχολίαστη καμία πτυχή της ανθρώπινης ζωής, πολλώ δε μάλλον τις σχέσεις αίματος που ενώνουν τα μέλη μιας οικογένειας. Ζούμε σε εποχές όπου η ατομικότητα, η αποξένωση και οι εγωιστικές προτεραιότητες κυριαρχούν. Η διατήρηση των συγγενικών δεσμών γίνεται πράξη υπακοής και πνευματικής ωριμότητας από μεριά του πιστού. Ο πιστός δεν ενεργεί με βάση τα συναισθήματα της στιγμής, αλλά με βάση τις εντολές του Κυρίου του και το παράδειγμα του Προφήτη Μουχάμαντ صلى الله عليه وسلم.
Ο Άλλαμα Σέηχ Ίμπν Ουθαημήν, στη σύντομη πραγματεία του για τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα που έχουμε ως Μουσουλμάνοι, με τίτλο: «Υποχρεώσεις και δικαιώματα του Μουσουλμάνου σύμφωνα με τους κανονισμούς του Ισλάμ – حقوق دعت إليها الفطرة وقررتها الشريعة», αναφέρει τα εξής:
Ο κοντινός συγγενής, με τον οποίο μας συνδέουν δεσμοί αίματος, όπως είναι ο αδελφός ή η αδελφή, οι θείοι και οι θείες από την πλευρά του πατέρα ή της μητέρας, καθώς και τα παιδιά τους (ξαδέλφια), και γενικά όσοι ανήκουν στον στενό μας συγγενικό κύκλο, έχουν δικαιώματα απέναντί μας, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας. Αυτά τα δικαιώματα οφείλουμε να τα αναγνωρίζουμε και να τα τηρούμε, διότι ο Ύψιστος λέει:
«Κι απόδωσε στους συγγενείς τα δικαιώματα τους» {Ισρά. 17:26}
«Και να λατρεύετε τον Αλλάχ και να μην έχετε στην λατρεία Αυτού κανένα μέτοχο. Και να προσφέρετε καλοσύνη στους γονείς και στους συγγενείς» {Νισά, 4:36}
Συνεπώς, είμαστε υποχρεωμένοι να διατηρούμε τους δεσμούς συγγένειας με τιμιότητα, καλοσύνη και γενναιοδωρία. Οφείλουμε να ωφελούμε τους συγγενείς μας με κάθε τρόπο που μπορεί να τους προσφέρει όφελος, είτε πρόκειται για μια ωφέλιμη συμβουλή, είτε για οικονομική στήριξη στις δυσκολίες τους, πάντα στο μέτρο των δυνατοτήτων μας. Η τήρηση αυτών των δεσμών αποτελεί υποχρέωση σύμφωνα με τον Ισλαμικό Νόμο (Σαρία), αλλά και είναι κάτι που συμφωνεί με την ίδια τη φυσική ανθρώπινη τάση και δομή.
Τα δικαιώματα των συγγενών καταγράφονται εκτενώς σε πολλές Ισλαμικές πηγές και κείμενα. Διαβάζουμε στις συλλογές των Μπουχάρι και Μούσλιμ ότι ο Άμπου Χουράιρα μετέδωσε πως ο Προφήτης Μουχάμαντ صلى الله عليه وسلم είπε:
«Ο Αλλάχ έπλασε ολόκληρη τη δημιουργία και όταν ολοκλήρωσε τη δημιουργία της, είπε προς τη μήτρα (υπονοώντας τους δεσμούς συγγένειας):
«Δεν είσαι ευχαριστημένη με το γεγονός ότι θα διατηρώ Εγώ δεσμό με εκείνον που διατηρεί δεσμό μαζί σου και θα κόβω τη σχέση Μου με εκείνον που κόβει τη σχέση του μαζί σου;»{Μούσλιμ, 2554}
Στη συνέχεια, ο Προφήτης Μουχάμαντ صلى الله عليه وسلم υπέδειξε να διαβαστεί το εδάφιο του Αλλάχ που λέει:
«Αν όμως γυρίσετε τις πλάτες σας, μήπως θα διαφθείρετε τη γη και θα διακόψετε τους δεσμούς της συγγένειας; Τέτοιοι είναι εκείνοι που ο Αλλάχ έχει καταραστεί, τους έκανε κουφούς και τύφλωσε την όρασή τους» {Κοράνι, 47:22-23}
Επιπλέον, σε αυθεντική ρήση του, ο Προφήτης صلى الله عليه وسلم είπε:
«Όποιος πιστεύει στον Αλλάχ και στην Ημέρα της Κρίσης, ας διατηρεί τους δεσμούς της συγγένειας» {Μπουχάρι, 6138}
Οι δεσμοί συγγένειας ονομάζονται και «δεσμοί της μήτρας», διότι από τη μήτρα καθορίζονται οι συγγενικές σχέσεις.
Ο Άλλαμα συνεχίζει, επισημαίνοντας το σοβαρό πρόβλημα που παρατηρείται σε πολλούς ανθρώπους σε σχέση με αυτήν την υποχρέωση. Πολλοί δεν τιμούν τους συγγενικούς δεσμούς, δεν ενδιαφέρονται ούτε στοιχειωδώς για τους συγγενείς τους. Συμπεριφέρονται σαν να μην υπάρχουν, δίχως να δείχνουν καλοσύνη ή στοιχειώδη ευγένεια. Περνούν μήνες ολόκληροι χωρίς καν να μπουν στον κόπο να τους τηλεφωνήσουν, πόσο μάλλον να τους στηρίξουν σε μια δυσκολία ή ανάγκη.
Αντιθέτως, σε ορισμένες περιπτώσεις βλέπουμε να φέρονται στους συγγενείς τους με λεκτική ή και σωματική κακοποίηση. Τιμούν τους φίλους και λησμονούν τους συγγενείς. Διατηρούν σχέσεις με μακρινούς και άγνωστους, ενώ αποκόπτονται από τους κοντινούς τους ανθρώπους.
Άλλοι πάλι, περιορίζουν τη διατήρηση των δεσμών συγγένειας μόνο με όσους τους ανταποδίδουν. Αν οι συγγενείς κρατούν επαφή, τότε ανταποκρίνονται. Αν όχι, τότε και οι ίδιοι διακόπτουν κάθε σχέση. Αυτή όμως η στάση είναι λανθασμένη και δεν συνιστά πραγματική τήρηση των δεσμών συγγένειας. Δεν μπορεί κάποιος να ισχυρίζεται ότι τιμά τους συγγενικούς δεσμούς μόνο όταν του φέρονται ευγενικά. Οφείλεις να διατηρείς τους δεσμούς συγγένειας ακόμη και με εκείνον που σε έχει αποκόψει. Το κάνεις για χάρη του Αλλάχ, όχι ως πράξη ανταπόδοσης ή φιλοφρόνησης. Και όταν το πράττεις ειλικρινά για χάρη του Αλλάχ, τότε η συμπεριφορά των άλλων δεν έχει καμία σημασία.
Ο Προφήτης Μουχάμαντ صلى الله عليه وسلم είπε σχετικά με αυτό:
«Αυτός που διατηρεί τους δεσμούς συγγένειας δεν είναι εκείνος που ανταποδίδει την καλοσύνη. Πραγματικά διατηρεί τους δεσμούς συγγένειας εκείνος που, όταν οι άλλοι τους κόβουν, εκείνος εξακολουθεί να τους τηρεί» {Μπουχάρι, 5991}
Ένας άνδρας ρώτησε τον Προφήτη صلى الله عليه وسلم:
«Απόστολε του Αλλάχ, έχω συγγενείς με τους οποίους διατηρώ επαφή, ενώ εκείνοι τη διακόπτουν. Τους φέρομαι με καλοσύνη, ενώ εκείνοι μου φέρονται άσχημα. Είμαι ανεκτικός απέναντί τους, ενώ εκείνοι μου δείχνουν αδιαφορία και αγένεια».
Και ο Προφήτης صلى الله عليه وسلم απάντησε:
«Αν είναι όπως τα λες, τότε είναι σαν να τους ταΐζεις καυτές στάχτες και η βοήθεια του Αλλάχ θα είναι μαζί σου όσο συνεχίζεις να κρατάς αυτή τη στάση» {Μούσλιμ – Ριάντ ουσ-Σαλιχίν, 648}
«Να τους ταΐζεις καυτές στάχτες» σημαίνει πως το βάρος και η οδύνη των πράξεων τους θα είναι τόσο έντονα, σαν να τρώνε καυτά κάρβουνα. Ο Αλλάχ να μας προστατεύει από τέτοια κατάληξη.
Για τον λόγο αυτό, κανείς δεν πρέπει να εγκαταλείπει την προσπάθεια να διατηρεί τους δεσμούς συγγένειας. Αρκεί και μόνο η ανταμοιβή του Αλλάχ για να αξίζει αυτή η προσπάθεια. Διότι εκείνος που διατηρεί τους δεσμούς συγγένειας, θα ευλογηθεί από τον Αλλάχ, θα λάβει τη στήριξή Του, θα ενισχυθεί, θα ελεηθεί σε αυτή τη ζωή και στην Ημέρα της Κρίσης. Ο Αλλάχ θα του διευκολύνει τις υποθέσεις και θα του ανοίξει δρόμους ευλογίας και επιτυχίας.
Και δεν είναι μόνο το ατομικό όφελος. Οι δεσμοί συγγένειας αποτελούν πηγή ευλογίας για το σύνολο και για την κοινωνία γενικότερα. Φέρνουν αγάπη ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας, καλλιεργούν το έλεος στις καρδιές, ενθαρρύνουν τη συνεργασία και την αρμονική συνύπαρξη. Αντίθετα, όταν αυτοί οι δεσμοί διακόπτονται, οι επιπτώσεις είναι αισθητές όχι μόνο στο συγγενικό περιβάλλον, αλλά και στην ευρύτερη κοινωνία.
Ο Προφήτης Μουχάμαντ صلى الله عليه وسلم είπε:
«Καμία αμαρτία δεν αξίζει περισσότερο να επισπεύσει ο Αλλάχ την τιμωρία για τον δράστη της σε αυτή τη ζωή, επιπλέον της τιμωρίας που τον περιμένει στη μεταθάνατον ζωή, όσο η αδικία στον συνάνθρωπο και η διακοπή των δεσμών συγγένειας» {Άμπου Νταούντ, 4902}
Στη συλλογή του Ιμπν Χιμπάν, για το ίδιο χαντίθ, διαβάζουμε τη συμπληρωματική εκδοχή της ρήσης, στην οποία αναφέρεται: «…και η καλή πράξη που ανταμείβεται ταχύτερα από κάθε άλλη, είναι η διατήρηση των δεσμών συγγένειας. Σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, ώστε μπορεί να υπάρχει μια οικογένεια γεμάτη κακία και παρανομία, όμως ο πλούτος της και ο αριθμός των μελών της να αυξάνονται, ως ανταπόδοση από τον Αλλάχ, μόνο και μόνο επειδή τηρούν τους δεσμούς συγγένειας» {Ιμπν Χιμπάν, 440}
Τί γίνεται όμως με εκείνους που υφίστανται εναντίωση, απόρριψη ή και εχθρότητα από τους γονείς και τους συγγενείς τους, εξαιτίας της αποδοχής του Ισλάμ; Όπως αναφέραμε και στην περίπτωση των γονέων, ο πιστός εξακολουθεί να έχει την υποχρέωση να διατηρεί τους συγγενικούς δεσμούς, να δείχνει ευγένεια και καλοσύνη, και επιπλέον, φέρει την ευθύνη να δώσει το καλύτερο παράδειγμα του Ισλάμ, μέσα από το ήθος, τον χαρακτήρα και την υπομονή του. Η στάση του δεν είναι αντίδραση στη συμπεριφορά των άλλων, αλλά πράξη λατρείας προς τον Αλλάχ. Και αυτό είναι που δίνει στο καλό έργο του βαρύτητα, διάρκεια και ανταμοιβή.
Πολλοί σπεύδουν να κατηγορήσουν τους συγγενείς τους χωρίς πρώτα να τους δώσουν την ευκαιρία να τους γνωρίσουν ως Μουσουλμάνους, να δουν τον νέο τους χαρακτήρα και τη θετική επίδραση του Ισλάμ στη ζωή τους. Η αλλαγή πρέπει πρώτα να αποτυπωθεί στον ίδιο τον πιστό, και μέσα από τη συμπεριφορά του να φανερωθεί το φως της καθοδήγησης.
Ωστόσο, εάν η εχθρικότητα και η κριτική από την πλευρά των συγγενών φτάσουν σε σημείο που να διαταράσσουν την ψυχική ηρεμία του πιστού, να εμποδίζουν την εκπλήρωση των θρησκευτικών του υποχρεώσεων ή να τον εξωθούν σε συμβιβασμούς εις βάρος της πίστης του, τότε, και μόνο σε αυτή την περίπτωση ή σε παρόμοιες περιπτώσεις, επιτρέπεται η απομάκρυνση. Αυτό όμως δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη πλήρη διακοπή των δεσμών συγγένειας. Ο πιστός μπορεί, κατά διαστήματα, να επικοινωνεί μαζί τους, να τηλεφωνεί, να ρωτά για την υγεία τους, να δείχνει ενδιαφέρον χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τη θρησκευτική του σταθερότητα. Πλήρης και απόλυτη διακοπή των δεσμών συγγένειας επιτρέπεται μόνο εφόσον υπάρχει σοβαρός φόβος για την σωματική του ακεραιότητα ή απειλή κατά της ζωής του.
Η διατήρηση των δεσμών συγγένειας δεν είναι απλώς ένα ηθικό καθήκον, είναι πράξη που επιφέρει την ευλογία του Αλλάχ και τη στήριξή Του. Ακόμα κι όταν οι συγγενείς δεν ανταποκρίνονται ή αντιδρούν εχθρικά, ο πιστός παραμένει σταθερός στην καλοσύνη του, γιατί δεν αναζητά την ανταμοιβή από τους ανθρώπους, αλλά από τον Κύριο τον Δημιουργό του. Και όσο η κοινωνία βασίζεται σε τέτοιες σταθερές, θα γνωρίσει αρμονία, συνοχή και έλεος από τον Παντοδύναμο. Όποιος όμως κόβει αυτούς τους δεσμούς, αποκόπτεται και από την εύνοια του Αλλάχ.
Ο πιστός οφείλει να σταθεί στο ύψος αυτής της ευθύνης, με σοφία και υπομονή.
Το υλικό του IslamForGreeks προσφέρεται δωρεάν για όλους. Αν ωφεληθήκατε από αυτήν την προσπάθεια, στηρίξτε μας με μια μικρή δωρεά ώστε να συνεχίσουμε το έργο της ντάουα στην ελληνική γλώσσα. Κλικ εδώ